लघुवित्तसम्बन्धी समस्या समाधानका लागि सरकार र लघुवित्त तथा वित्तीय शोषणविरुद्धको संघर्ष समितिबीच पाँच बुँदे सहमति भएको छ ।

अर्थ मन्त्रालयमा बसेको वार्ता बैठकले लघुवित्त पीडितका माग सम्बोधन गर्न आवश्यक प्रक्रिया अघि बढाउने, ऋणीहरूको पुनर्स्थापना कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने तथा लघुवित्त संस्थाको नियमन प्रभावकारी बनाउने विषयमा सहमति गरेको हो ।

अर्थमन्त्रीस्तरीय निर्णयबाट गठन गरिएको वार्ता टोली र संघर्ष समितिका प्रतिनिधिबीच भएको छलफलपछि लघुवित्त पीडितका समस्या समाधानका लागि विकल्पसहित सुझाव दिन गठित कार्यदलको प्रतिवेदन कार्यान्वयनका लागि १५ दिनभित्र अर्थ मन्त्रालयमा सिफारिस गर्ने निर्णय भएको छ ।

सहमति अनुसार समस्यामा परेका लघुवित्त ऋणीहरूको पुनरोत्थानका लागि पुनर्स्थापना कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने, कालोसूचीमा राख्ने तथा धितो लिलामसम्बन्धी विद्यमान व्यवस्थाको पुनरावलोकन गर्ने विषयमा कार्यान्वयनयोग्य सुझावसहित प्रतिवेदन तयार गरिनेछ ।

यस्तै, ‘घ’ वर्गका लघुवित्त वित्तीय संस्थाले नेपाल राष्ट्र बैंकबाट जारी सञ्चालन मार्गदर्शन, २०८१ को पूर्ण पालना गर्नुपर्ने र त्यसको प्रभावकारी अनुगमन राष्ट्र बैंकले गर्ने सहमति भएको छ ।

लघुवित्त संस्थाबाट ऋण असुलीका क्रममा हुने गैरकानुनी गतिविधि नियन्त्रण गर्न पनि पहल गरिने भएको छ । ऋणीलाई यातना दिने, घरबाट सामान उठाउने वा किस्ता तिर्न दबाब दिने उद्देश्यले घरमै बसेर धरपकड गर्ने जस्ता कार्य भएमा प्रचलित कानुनअनुसार कारबाही प्रक्रिया अघि बढाउन गृह मन्त्रालयले जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई निर्देशन दिने सहमति भएको छ ।

सरकारसँग भएको सहमतिपछि संघर्ष समितिले देशभर सञ्चालन गर्दै आएका आन्दोलन तथा अनशनका कार्यक्रम तत्कालका लागि अन्त्य गर्ने निर्णय गरेको जनाएको छ ।

काठमाडौँ । मधेश क्षेत्रमा पछिल्लो समय देखिएको सुरक्षा चुनौतीको समग्र मुल्यांकन गर्दै नेपाल प्रहरीले वरिष्ठ तहका १५ अधिकृतलाई विभिन्न जिल्लामा परिचालन गरेको छ । प्रहरी प्रधान कार्यालयले एआईजी, डीआईजी र एसएसपी तहका अधिकृतलाई प्रदेश तथा जिल्ला तहमा समन्वय र सुरक्षा व्यवस्थापनका लागि जिम्मेवारी दिएको हो ।

प्रहरी प्रधान कार्यालयका प्रवक्ता डीआईजी अबि नारायण काफ्लेका अनुसार सुरक्षा अवस्था प्रभावकारी बनाउन उच्च अधिकृतहरूलाई तराई-मधेश क्षेत्रमा केन्द्रित गरिएको हो ।

प्रहरी प्रधान कार्यालयले घटनाको प्रकृति र आवश्यकताअनुसार सुरक्षा व्यवस्थापनलाई थप प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यले उच्च अधिकृतहरुलाई फिल्ड जिम्मेवारी दिएको जनाएको छ ।

सुरक्षा व्यवस्थापनका लागि परिचालन गरिएका उच्च प्रहरी अधिकृतमध्ये एआईजी सिद्धीविक्रम शाहलाई बाँके, एआईजी हिमालय कुमार श्रेष्ठलाई मधेश प्रदेश, एआईजी उमा प्रसाद चतुर्वेदीलाई कपिलवस्तु र एआईजी ईश्वर कार्कीलाई कोशी प्रदेशको जिम्मेवारी दिइएको छ । यस्तै, डीआईजी दिनेश कुमार आचार्यलाई सिरहा तथा डीआईजी अबि नारायण काफ्लेलाई सप्तरीमा खटाइएको छ ।

यसैगरी एसएसपी गोपाल चन्द्र भट्टराईलाई सर्लाही, एसएसपी सोमेन्द्र सिंह राठौरलाई पर्सा, एसएसपी दीप शम्शेर जबरालाई रौतहट, एसएसपी नवराज अधिकारीलाई चितवन, एसएसपी कृष्ण प्रसाद पंगेनीलाई महोत्तरी, एसएसपी होबिन्द्र बोगटीलाई बारा, एसएसपी ज्ञानेन्द्र प्रसाद फुयाँललाई मोरङ र एसएसपी भुवनेश्वर तिवारीलाई धनुषाको जिम्मेवारी दिइएको छ । एसएसपी अमरेन्द्र बहादुर सिंहलाई भने मधेश क्षेत्रको समग्र सुरक्षा समन्वयका लागि परिचालन गरिएको छ ।

काठमाडौं । गृहमन्त्री सुधन गुरुङको निर्देशनपछि मधेस प्रदेश र कोशी प्रदेशका विभिन्न जिल्लामा सुरक्षा निगरानी थप कडा बनाइएको छ ।

गृह मन्त्रालयका अनुसार संवेदनशील क्षेत्रमा ड्रोनमार्फत सुरक्षा अनुगमनलाई तीव्र पारिएको छ । सामाजिक सद्भाव तथा धार्मिक सहिष्णुतामा खलल पुर्‍याउने गतिविधि, अफवाह फैलाउने कार्य वा कानुनविपरीतका गतिविधिमा संलग्न व्यक्तिमाथि प्रमाणका आधारमा कानुनी कारबाही अघि बढाइने जनाएको छ ।

सुरक्षा निकायले शान्ति सुरक्षाको अवस्था कायम राख्न आवश्यक सतर्कता अपनाइएको बताएको छ ।

प्रशासनले नागरिकलाई संयमित रहन, सामाजिक सद्भाव कायम राख्न र कुनै पनि भ्रामक सूचना वा उक्साहटपूर्ण गतिविधिको पछि नलाग्न आग्रह गरेको छ ।

सुनसरीको देवानगञ्ज क्षेत्रमा आइतबार राति भएको घटनापछि मधेस प्रदेशका विभिन्न जिल्लामा उत्पन्न तनाव रोक्न दुई धार्मिक समुदायका अगुवाले अपिल गरेका छन्।

अहिले देखिएको अवस्थाप्रति चिन्ता गर्दै हिन्दू र मुस्लिम समुदायका धार्मिक अगुवाले शान्ति, धार्मिक सहिष्णुता र सामाजिक सद्भाव कायम गर्न संयुक्त अपिल गरेका हुन्।

संयुक्त अपिलमा विश्व हिन्दू महासंघ नेपालका महासचिव रामचन्द्र तिवारी, जमिअत उलमा-ए-नेपालका अध्यक्ष मौलाना मोहम्मद खालिद सिद्दिकी, विश्व हिन्दू महासंघ नेपालका सचिवालय सदस्य राजुराज कुँयाल तथा अल सलाम सोसाइटीका अध्यक्ष मौलाना नजरुल हसन फलाहीको हस्ताक्षर छ।

अपिलमा नेपाल बहुधार्मिक, बहुजातीय, बहुभाषिक र बहुसांस्कृतिक राष्ट्र भएकाले यहाँको धार्मिक सहिष्णुता, सामाजिक सद्भाव, आपसी सम्मान तथा राष्ट्रिय एकता देशको पहिचान र बल भएको उल्लेख गरिएको छ।

कुनै पनि घटना वा विवादका कारण राष्ट्रिय एकता र सामाजिक सद्भावमा आँच पुग्न नहुनेमा उनीहरूले जोड दिएका छन्।

देवानगञ्ज तथा त्यसपछिका घटनाको सत्यतथ्य छानबिन गरी कानुनविपरीतका गतिविधिमा संलग्न जोसुकैलाई कानुनी दायरामा ल्याउन सरकारसँग उनीहरूले माग गरेका छन्। पीडित परिवारलाई आवश्यक राहत, उचित क्षतिपूर्ति तथा घाइतेहरूको निःशुल्क र प्रभावकारी उपचारको व्यवस्था गर्न पनि उनीहरूले साझा रुपमा आग्रह गरेका छन्।

विज्ञप्तिमा केही स्वार्थ समूहले धर्मको नाममा हिंसात्मक गतिविधि विस्तार गर्ने प्रयास गरिरहेको उल्लेख गर्दै सम्पूर्ण नागरिकलाई संयम अपनाउन तथा उत्तेजनात्मक, घृणात्मक वा सामाजिक सद्भाव बिथोल्ने कुनै पनि गतिविधिमा संलग्न नहुन अपिल गरिएको छ।

सबै धर्मको मूल भावना मानव कल्याण, सहिष्णुता, सामाजिक एकता र भाइचाराको प्रवर्द्धन रहेको उल्लेख गर्दै कुनै पनि धर्मले अर्को धर्म मान्ने व्यक्तिमाथि विभेद वा घृणा गर्न नहुने तथ्यलाई आत्मसात गर्नुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ।

धार्मिक अगुवाहरूले स्थानीय प्रशासन, सुरक्षा निकाय, राजनीतिक दल, धार्मिक नेतृत्व, नागरिक समाज, सञ्चारमाध्यम तथा सबै सरोकारवालालाई संवाद, सहकार्य र जिम्मेवार भूमिकामार्फत शान्ति, सुरक्षा र सामाजिक सद्भाव पुनःस्थापित गर्न सक्रिय योगदान दिन आग्रह गरेका छन्।

उनीहरूले सम्पूर्ण नेपालीलाई शान्ति, सद्भाव, धार्मिक सहिष्णुता, विधिको शासन र राष्ट्रिय एकताको पक्षमा दृढतापूर्वक उभिन तथा कुनै पनि प्रकारका हिंसा, घृणा र विभाजनकारी गतिविधिलाई अस्वीकार गर्न समेत आह्वान गरेका छन्।

। प्रधानमन्त्री बालेन शाहले मधेस प्रदेशका नेताहरूसँग पछिल्लो समय देखिएको हिंसात्मक घटनाक्रम र सामाजिक सद्भावको विषयमा छलफल गरेका छन् । छलफलपछि सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै राष्ट्रिय मुक्ति पार्टीका अध्यक्ष राजेन्द्र महतोले मधेसमा फैलिँदै गएको तनाव रोक्न राज्यले प्रभावकारी भूमिका खेल्नुपर्ने बताएका छन् । 

महतोले केही दिनअघि आफूहरूले आठ बुँदे निर्णय गरेर राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेलाई जानकारी गराएको र आज प्रधानमन्त्रीलाई समेत त्यसबारे अवगत गराएको बताए ।

‘यो घटना मधेसमा आगोको रूपमा फैलिरहेको छ, त्यसलाई रोक्नुपर्छ । राज्यले रेस्पोन्स नगरेपछि यो रोकिँदैन,’ उनले भने ।

उनले कुनै पनि घटनाले साम्प्रदायिक स्वरूप लिन नहुने भन्दै सामाजिक सद्भाव कायम गर्न सबै पक्ष जिम्मेवार हुनुपर्ने बताए । ‘मान्छे मान्छेबाट डराउने अवस्था समाजमा आउनु देशको हितमा होइन । सामाजिक सद्भावलाई कुनै पनि हिसाबले कायम गर्नुपर्छ,’ महतोले भने ।

उनले सरकारसँग यस विषयमा गम्भीर पहल गर्न आग्रह गर्दै हिजो गृहमन्त्रीबाट भएको सहमतिलाई कार्यान्वयन गर्नुपर्ने बताए । ‘सम्झौता रद्दीको टोकरीमा नफाल्नुहोला,’ उनले आग्रह गरे ।

मधेसका अर्का नेताले पनि सामान्य विवादलाई साम्प्रदायिक द्वन्द्वको रूप लिन नदिन सरकार गम्भीर हुनुपर्ने बताए । उनले घटनाको समयमा नै सरकारी संयन्त्र सक्रिय नभएको भन्दै आलोचना गरे ।

‘कुनै एउटा व्यक्तिको झगडा साम्प्रदायिकतासम्म पुग्नु देशकै लागि घातक कुरा हो । यस विषयमा हामी अत्यन्त गम्भीर छौँ,’ उनले भने ।

उनका अनुसार यसअघि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापतिसँग पनि छलफल भएको र आज प्रधानमन्त्रीसँग दुई घण्टाभन्दा बढी समय छलफल भएको थियो । उनले घटना भएको केही दिनपछि मात्रै सरकारको उपस्थिति देखिएको भन्दै समयमै प्रभावकारी कदम चाल्नुपर्ने बताए ।

‘घटना घटेको भोलिपल्टै सरकार पुगेको भए सायद त्यो घटना सुनसरीबाट अन्य जिल्लामा फैलिने थिएन होला,’ उनले भने ।

उनले सामान्य विवादमा गोली चल्नु र त्यसबारे सरकारी निकायबाट फरक–फरक धारणा आउनुले थप आशंका सिर्जना गरेको बताए। तर पछिल्लो छलफलपछि धेरै विषय स्पष्ट हुँदै गएको उनको भनाइ थियो । 

यस्तै, जनमत पार्टीका अध्यक्ष सीके राउतले प्रधानमन्त्रीले पहिलो पटक मधेस केन्द्रित दलहरूलाई बोलाएर छलफल गर्नु सकारात्मक कदम भएको प्रतिक्रिया दिएका छन् ।

उनले सुनसरीमा भएको घटना र त्यसपछि फैलिएको हिंसाका विषयमा प्रधानमन्त्रीले छलफल आयोजना गरेको भन्दै यसलाई सकारात्मक रूपमा लिएको बताए ।

‘हामीले हिंसा रोकिने र सकारात्मक प्रभाव पर्ने अपेक्षा गरेका छौँ । यसलाई छिटपुट घटनाका रूपमा मात्र लिनुहुँदैन,’ राउतले भने ।

उनले संघीयता लगायतका विषयमा समेत छलफल भएको जानकारी दिँदै आफूहरूले दिएका सुझाव कार्यान्वयन गर्न सरकार गम्भीर हुनुपर्ने बताए । 

तराई–मधेशका विभिन्न जिल्लामा पछिल्ला दिनदेखि देखिएको तनावपूर्ण अवस्थालाई नियन्त्रणमा लिन नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बल नेपालले सुरक्षा सतर्कता थप कडा बनाएका छन् । कफ्र्यु लागू भएका तथा संवेदनशील मानिएका जिल्लामा दुवै सुरक्षा निकायले आफ्ना उच्च अधिकृतलाई परिचालन गरेका छन् भने छिमेकी जिल्लाबाट समेत थप सुरक्षाकर्मी प्रभावित क्षेत्रमा पठाइएको छ ।

नेपाल प्रहरीका केन्द्रीय प्रवक्ता तथा डीआईजी अविनारायण काफ्लेका अनुसार कफ्र्यु लागू भएका जिल्लाका साथै त्यससँग जोडिएका अन्य संवेदनशील क्षेत्रमा पनि वरिष्ठ प्रहरी अधिकृतलाई खटाइएको छ । उनले स्थानीय प्रशासनसँग समन्वय गर्दै सुरक्षा व्यवस्थापन प्रभावकारी बनाउने, सम्भावित अप्रिय घटना रोक्ने तथा शान्ति–सुरक्षा कायम राख्ने उद्देश्यले उच्च तहका अधिकृत परिचालन गरिएको जानकारी दिए ।

यसैगरी, सशस्त्र प्रहरी बल नेपालले पनि प्रभावित क्षेत्रमा आफ्नो सुरक्षा उपस्थिति थप सुदृढ बनाएको छ । उच्च अधिकृतका साथै आवश्यक जनशक्ति अभाव हुन नदिन तराईका छिमेकी जिल्लाबाट अतिरिक्त सुरक्षाकर्मीसमेत परिचालन गरिएको सशस्त्र प्रहरी स्रोतले जनाएको छ ।

सुरक्षा संयन्त्र ‘हाई अलर्ट’मा

सुरक्षा निकायले संवेदनशील क्षेत्रको अवस्थालाई निरन्तर निगरानीमा राख्दै संयुक्त सुरक्षा रणनीतिअनुसार काम गरिरहेको जनाएको छ । स्थानीय प्रशासन, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र अन्य सुरक्षा निकायबीच समन्वय बढाएर कुनै पनि अप्रिय घटना हुन नदिन आवश्यक सुरक्षा तयारी गरिएको बताइएको छ ।

तराई–मधेशका केही जिल्लामा पछिल्ला दिनयता भएका हिंसात्मक घटना, प्रदर्शन र सामुदायिक तनावपछि प्रशासनले विभिन्न स्थानमा कफ्र्यु आदेश जारी गरेको छ । त्यसपछि सुरक्षा चुनौती बढ्दै गएसँगै केन्द्रबाट थप सुरक्षा नेतृत्व र जनशक्ति परिचालन गरिएको हो ।

सुरक्षा निकायले नागरिकलाई अफवाह र भ्रामक सूचनाबाट टाढा रहन, सामाजिक सञ्जालको जिम्मेवार प्रयोग गर्न तथा कानुनको पालना गर्दै शान्ति र सामाजिक सद्भाव कायम राख्न सहयोग गर्न अपिल गरेका छन् । आवश्यकताअनुसार थप सुरक्षा जनशक्ति तथा स्रोत–साधन परिचालन गर्न सकिने जनाइएको छ ।

कुवेतको उत्तरी क्षेत्रमा भएको ड्रोन आक्रमणमा परी एक जना नेपालीको मृत्यु भएको छ । कुवेतस्थित नेपाली दूतावासका अनुसार त्यहाँ सवारी चालकका रूपमा कार्यरत तेह्रथुमका ४४ वर्षीय सोमकुमार तामाङको बिहीबार मृत्यु भएको हो ।

दूतावासले उक्त घटनाबारे कुवेतको परराष्ट्र मन्त्रालयबाट आधिकारिक जानकारी प्राप्त भएको जनाउँदै तामाङको निधनप्रति गहिरो दुःख व्यक्त गरेको छ । दूतावासले तामाङको पार्थिव शरीर यथाशीघ्र नेपाल फिर्ता पठाउनेलगायत आवश्यक सम्पूर्ण प्रक्रिया सम्बन्धित निकायहरूसँग समन्वय गरी पूरा गर्ने जनाएको छ ।

यसैबीच, दूतावासले कुवेतमा रहेका सम्पूर्ण नेपाली नागरिकलाई कुवेत सरकारले जारी गरेका सुरक्षासम्बन्धी सबै निर्देशन र मापदण्डको पूर्ण पालना गर्न तथा सुरक्षित स्थानमा रहन आग्रह पनि गरेको छ ।

 धनुषाका विद्यालयहरू आजदेखि ३ दिनसम्म बन्द भएको छ ।

हिसान धनुषा, एन–प्यावसन, प्यावसन र एम–प्यावसन धनुषासहित राजर्षी विश्वविद्यालयले सूचना जारी गर्दै साउन १५ गते शुक्रबारदेखि जिल्ला भित्रआबद्ध विद्यालय तथा क्याम्पस ३ दिन बन्द रह्ने जानकारी दिएको छ ।

केही दिनयता विभिन्न स्थानमा सामाजिक सद्भाव खलबल्याउने गतिविधि तथा विभिन्न संघसंगठनले बजार बन्दको आह्वान गरेका कारण विद्यार्थीहरूको आवतजावत असहज बनेको विद्यालय सङ्गठनहरूले उल्लेख गर्दै सो अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै पठनपाठन स्थगित गरिएको जनाएको छ ।

शैक्षिक संस्थाहरूले सरकारलाई सम्बन्धित पक्षसँग तत्काल संवाद गरी शान्तिपूर्ण समाधान खोज्न तथा सामाजिक सद्भाव कायम राख्न आग्रह गरेका छन् ।

परिस्थिति सामान्य रहेमा आगामी साउन १८ गते सोमबारदेखि विद्यालय तथा क्याम्पसहरू नियमित समयमै सञ्चालन हुने जनाइएको छ ।

यता, धनुषाका विभिन्न स्थानमा अहिले पनि कर्फ्यु जारी नै रहेको छ । बिहान २ घण्टाका लागि घरका सरसामान खरिद गर्न कर्फ्यु खुकुलो बनाइए पनि ८ बजेदेखि पुनः अनिश्चित कालिन कर्फ्यु आदेश जारी गरिएको छ भने भारी मात्रामा नेपाली सेना सडकमा गस्ती गरिरहेका छन् । 

आज साउन १५ गते नेपाली समाजमा खीर खाएर मनाइँदै छ । 

असार १५ मा दहीचिउरा र साउन १५ मा खीर खाने परम्परा नेपाली समाजमा लामो समयदेखि रहिआएको छ ।

वर्षायाममा दूध प्रशस्त हुने र दूधमा मरमसलालगायत चीजबीज हालेर बनाइने खीरले स्वास्थ्यमा राम्रो गर्ने भएकाले यसको परम्परा बसेको विश्वास गरिन्छ ।

नेपाली मूलका विश्वप्रसिद्ध पर्वतारोही निर्मल पुर्जाको नेतृत्वमा रहेको १० सदस्यीय अन्तर्राष्ट्रिय आरोहण टोली पाकिस्तानस्थित ब्रोड पिक हिमालमा गएको हिमपहिरोपछि सम्पर्कविहीन भएको छ।

पाकिस्तानका पर्वतारोहण अधिकारीहरूका अनुसार काराकोरम पर्वतशृंखलामा अवस्थित ८,०४७ मिटर अग्लो ब्रोड पिकमा बिहीबार मध्याह्नतिर हिमपहिरो गएको थियो। घटनापछि टोलीका सदस्यहरूसँग कुनै सम्पर्क हुन नसकेको बताइएको छ।

बेपत्ता टोलीमा एक अमेरिकी, एक चिनियाँ, एक ओमानी नागरिक तथा पाँच नेपाली आरोहीसहित विभिन्न देशका सदस्य रहेका छन्। हिमपहिरोपछि उनीहरूको अवस्थाबारे यकिन जानकारी प्राप्त हुन सकेको छैन।

मौसम अनुकूल भएमा खोज तथा उद्धार अभियानका लागि हेलिकोप्टर परिचालन गर्ने तयारी भइरहेको अधिकारीहरूले जनाएका छन्। पाकिस्तानको अल्पाइन क्लबले सरकारी निकायहरूसँग निरन्तर समन्वय भइरहेको र तत्काल खोज तथा उद्धार अभियान सञ्चालनका लागि आवश्यक पहल भइरहेको जनाएको छ।

क्लबले हेलिकोप्टर सहयोग सुनिश्चित गर्न तथा उपलब्ध सबै स्रोतसाधन शीघ्र परिचालन गर्न प्रयास जारी रहेको उल्लेख गरेको छ। साथै, बेपत्ता आरोहीहरूको सुरक्षित उद्धारको कामना गर्दै उनीहरूका परिवार तथा अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहण समुदायप्रति ऐक्यबद्धता व्यक्त गरेको छ।

विश्वको १२औँ अग्लो हिमाल ब्रोड पिकलाई पर्वतारोहणका दृष्टिले चुनौतीपूर्ण हिमालमध्ये एक मानिन्छ।

निर्मल पुर्जा सन् २०१९ मा विश्वका ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला सबै १४ हिमाल केवल ६ महिनाभन्दा केही बढी अवधिमा आरोहण गरेर अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा चर्चित बनेका थिए।