अछाम । अछामको पञ्चदेवल विनायक नगरपालिका-४ थापामोड स्थित मध्यपहाडी राजमार्गमा गए राति जिप दुर्घटना हुँदा दुई जनाको मृत्यु र तीन जना घाइते भएका छन् । दार्चुलादेखि जुम्ला जाँदै गरेको, सत्लोक आश्रम, जनकपुरको बाप्र ०१/०२७ च २२७७ नम्बरको जिप सडकबाट करिब २०० मिटर तल खसेको थियो ।
दुर्घटनामा घाइते भएका मकवानपुर, हेटौँडा उपमहानगरपालिका बस्ने वर्ष ४१ को नवीन तुलाधर र बर्दिया बाँसघारी नगरपालिका-५ बस्ने ४५ वर्षका रामप्रकाश थारुको उपचारका क्रममा प्रादेशिक अस्पताल सुर्खेतमा मृत्यु भएको अछाम प्रहरी प्रमुख प्रहरी नायब उपरीक्षक ओमप्रकाश खनालले जानकारी दिए।
उनका अनुसार घाइते सिराहा कल्याणपुर नगरपालिका–१० बस्ने २७ वर्षका सन्तकुमार साह, स्याङ्जा फेदीखोला गाउँपालिका-४ बस्ने अर्जुनकुमार पौडेल र जिप चालक नेपालगञ्ज उपमहानगरपालिका-५ बस्ने २८ वर्षे राज राजेन्द्र भिमराज चट्टान गुप्ताको उपचार भइरहेको छ ।
घाइतेहरूको बेलखेतबाट खटिएको प्रहरी टोलीले तत्काल उद्धार दैलेखको राकमस्थित राकम कर्णाली आधारभूत अस्पतालमा पुर्याएको थियो । उनीहरूको उक्त अस्पतालमा प्राथमिक उपचार पछि थप उपचारका लागि सुर्खेत रेफर गरिएको थियो ।
सरकारले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ का लागि २१ खर्ब २४ अर्ब ३४ करोड रुपैयाँको बजेट सार्वजनिक गर्यो । अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले संघीय संसद्मा बजेट प्रस्तुत गरिरहँदा संसद् भवनमा बजेटको अंक र कार्यक्रमभन्दा बढी प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले लगाएको ‘सेतो जुत्ता’ले सामाजिक सञ्जालमा चर्चा बटुलेको छ ।
शुक्रबार बजेट भाषणको दिन अन्य केही सांसदभन्दा केही ढिलो संसद् भवन प्रवेश गरेका प्रधानमन्त्री शाहले बजेट भाषणको सम्पूर्ण समय निकै ध्यानपूर्वक सुने । भाषण सकिएपछि उनले त्यहाँ उपस्थित सांसदहरूसँग शिष्टाचार भेटघाट तथा हात मिलाउने क्रममा स्वदेशी ब्रान्डको जुत्ता प्रदर्शन गरेपछि माहोल फरक बन्यो ।
सांसद तथा गोल्डस्टार जुत्ता कम्पनीकी कार्यकारी निर्देशक विदुषी राणासँग हात मिलाउने क्रममा प्रधानमन्त्री शाहले आफूले लगाएको गोल्डस्टार जुत्ता देखाएका थिए । सोही क्षणको फोटो यतिबेला सामाजिक सञ्जालमा भाइरल छ ।
प्रधानमन्त्री भएयता शाहले सेतो जुत्तालाई आफ्नो पहिचानको रूपमा अघि बढाउँदै आएका छन् । यसअघि सरकारको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्दा पनि उनले सेतो जुत्ता नै लगाएका थिए । नेपाली उत्पादनलाई प्राथमिकता दिने उनको यो तरिकामा धेरैले समर्थन गरिरहेका छन् । कतिपयले भने विषयान्तर स्टन्टबाजीसमेत भनेका छन् ।
यसबारे सांसद विदुषी राणाले भनिन्, ‘संसद्बाट बाहिर निस्कने क्रममा बालेनजीले मलाई आफ्नो जुत्ता देखाउनुभयो, उहाँले नेपाली ब्रान्ड गोल्डस्टार लगाउनुभएको रहेछ । स्वदेशी उत्पादनलाई प्रोत्साहन गर्ने उहाँको यो कदम निकै सकारात्मक छ ।’
उनले आफूहरूले गोल्डस्टारलाई फरक शैलीमा ब्रान्डिङ गरिरहेको बताउँदै प्रधानमन्त्रीको साथले यसलाई थप हौसला मिलेको उल्लेख गरिन् ।
आगामी आर्थिक वर्षको बजेटको आकार २१ खर्ब २४ अर्ब ३४ करोड बराबरको हुने भएको छ । चालु आर्थिक वर्षको भन्दा यो २५ प्रतिशत ठूलो बजेट हो ।
गत वर्ष तत्कालीन अर्थमन्त्री विष्णु पौडेलले १९ खर्ब ६४ अर्ब ११ करोडको बजेट ल्याएका थिए ।
अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले शुक्रबार संघीय संसदमा आगामी आर्थिक वर्षको बजेट प्रस्तुत गरे । उनले कुल विनियोजनमध्ये चालुतर्फ १२ खर्ब ७० अर्ब ५८ बजेट विनियोजन गरेका छन् ।
निजामती कर्मचारी र सार्वजनिक कोषबाट तलब बुझ्ने कर्मचारीको १० प्रतिशत तलब बढेको छ ।
आर्थिक वर्ष २०७९/८० को बजेटमार्फत अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माले निजामती कर्मचारी तथा सार्वजनिक कोषबाट तलब बुझ्ने कर्मचारीको तलब १५ प्रतिशत बढाएका थिए ।
तर, सो आर्थिक वर्ष यता कर्मचारीको तलब बढ्न सकेको थिएन ।
निजामती सेवा ऐन, २०४९ को दफा २७ मा कर्मचारीको तलब भत्ता पुनरावलोकन समितिले प्रत्येक तीन वर्षमा राजस्व वृद्धिदर, कुल दरबन्दी संख्या र विगत ती वर्षमा मूल्य सूचीको आधारमा प्रदान गरिएको महँगी भत्ता समेतलाई आधार बनाई तलब भत्ता तथा अन्य सुविधा पुनरावलोकन गर्ने व्यवस्था छ ।
अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले अब न्यूनतम तलब ४० हजार रुपैयाँ हुने र अधिकतम १ लाख हुने बताए ।
सरकारले राष्ट्रिय दलको मान्यता पाएका ६ वटा राजनीतिक दलहरूलाई अनुदान दिने भएको छ।
अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमार्फत् २०८२ फागुन २१ गतेको निर्वाचनमा राष्ट्रिय मान्यता पाएका दललाई अनुदान दिने बताए ।
उनले दलहरूलाई अनुदानका लागि व्यावक बहस गरी उक्त योजना कार्यान्वयनमा ल्याउने घोषणा गरेका छन् ।
वाग्लेले राजनीतिक दलहरूलाई राज्यकोषबाट अनुदान दिँदा भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्न मद्दत पुग्ने बताएका छन् ।
अहिले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी, नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले, नेकपा, श्रमसंस्कृति पार्टी र राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले राष्ट्रिय दलको मान्यता पाएका छन् ।
नेपाल सरकारले गैरआवासीय नेपाली नागरिकलाई शेयरबजारमा भित्र्याउने भएको छ।
अर्थमन्त्री डा। स्वर्णिम वाग्लेले आगामी आर्थिक वर्षको बजेट घोषणा गर्दै गैर आवासीय नेपालीलाई धितोपत्र दोस्रो बजारमा भित्र्याउने बताएका हुन्।
गैरआवासीय नेपालीलाई धितोपत्र दोस्रो बजारमा भित्र्याउन सरकारले विदेशी लगानी स्वीकृति, लगानीको लेखांकन, नाफा फिर्ता र पूँजीगत लाभकर सम्बन्धी कानूनी व्यवस्था संशोधन गर्ने घोषणा गरेका छन्।
सरकारले काठमाडौंको स्युचाटार क्षेत्रमा सार्वभौम एआई कम्प्युट केन्द्र बनाउने भएको छ ।
साथै, सरकारले नेपालबाट विदेशमा सूचना प्रविधि व्यापार गर्न सकिने अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेले सुनाएको बजेट वक्तव्यमा उल्लेख गरिएको छ ।
वाग्लेले गणितलगायतका विधालाई प्रथामिकता दिइने बताइएका छन् ।
सूचना प्रविधि तथा एआई क्षेत्रमा काम गर्ने विश्वस्तरिय १५ जना सोधकर्तालाई नेपाल फर्केर योगदान गर्न आह्वान गर्ने बताइएको छ ।
सरकारले ३६० वस्तुमा लाग्दै आएको अन्तशुल्क खारेज गरेको छ ।
आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेट प्रस्तुत गर्दै अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेले ३६० वस्तुमा लाग्दै आएको अन्तशुल्क खारेज गरिने घोषषणा गरेका हुन् ।
अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले यसपटक नेपाली कागजको फाइलमा बजेट तयार पारेका छन् ।
यसअघि कुनै अर्थमन्त्रीले रातो सुटकेशमा बजेट वक्तव्य बोक्ने गरेका थिए भने कसैले अल्लोबाट बनेको झोलामा बजेट बोकेका थिए ।
यसपटक भने उनले नयाँ सुरुवात गरेका हुन् ।
उनले आर्थिक सर्वेक्षण पनि नेपाली कागजको रङको आवरणमा तयार पारेका थिए ।
राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले राजनीतिक व्यवस्था र शासकीय संरचनामा हुने परिवर्तनबाट मात्रै युगका अपेक्षाहरू पूरा हुन नसक्ने बताएका छन्। १९औँ गणतन्त्र दिवस २०८३ का अवसरमा शुक्रबार सैनिक मञ्च टुँडिखेलमा आयोजित विशेष समारोहलाई सम्बोधन गर्दै उनले जनताका अपेक्षाहरू पूरा गर्नका लागि राज्यसत्ताको चरित्र, आचरण, राजनीतिक निष्ठा र मूल्यमान्यतामा पनि परिवर्तन ल्याउनु आवश्यक भएको बताएका हुन्।
आफ्नो सम्बोधनका क्रममा राष्ट्रपति पौडेलले केवल व्यवस्था बदलिएर मात्रै नागरिकको जीवनस्तरमा परिवर्तन आउन नसक्ने कुरामा जोड दिए। व्यवहार र आचरणमा सुधार नआए राजनीतिक परिवर्तनको कुनै औचित्य पुष्टि नहुने उनको भनाइ थियो। उनले स्पष्ट पार्दै भने, ‘अन्यथा, व्यवहारले राजनीतिक परिवर्तनलाई पुष्टि गर्दैन।’
गणतन्त्रले नेपाली नागरिकलाई सम्पूर्ण राजनीतिक अधिकारको ग्यारेन्टी गर्नुका साथै आफ्नो जाति, भाषा, धर्म, सम्प्रदाय, सभ्यता र भूमिको स्वामित्व दिएको उल्लेख गरे। राष्ट्रपति पौडेलले यो व्यवस्था हाम्रा लागि राष्ट्र निर्माणको एक महान प्रेरणा र अभिभारा भएको स्पष्ट पार्दै यसको मर्यादा बचाउन र समृद्ध बनाउन हामी सबै राजनीतिक निष्ठा, मूल्यमान्यता एवं आचरणमा परिवर्तनसहित एकतावद्ध भएर लाग्नुपर्नेमा जोड दिए।
सम्बोधनका क्रममा राष्ट्रपति पौडेलले देशको वर्तमान अवस्था र नागरिकको निराशाप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै आज देशको सबैभन्दा ठूलो शत्रु अरू कोही नभएर ढिलासुस्ती, अनियमितता र वेथिति नै भएको बताए। लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको सुन्दर सपना बोकेका नागरिकहरूलाई यी वेथितिहरूले निराश नबनाओस् भन्नेमा हाम्रो चिन्ता हुनुपर्ने उनको भनाइ थियो। जबसम्म प्रत्येक नागरिकको जीवनमा आशाको दियो बल्दैन, तबसम्म रगत र पसिनासँग साटेको संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको लक्ष्य पूरा नहुने उल्लेख गर्दै उनले राजनीतिक व्यवस्था र शासकीय संरचना बदलिएर मात्र युगका अपेक्षाहरू पूरा नहुने हुनाले राज्यसत्ताको चरित्र, आचरण र राजनीतिक दल एवं नेताको व्यवहारमा समेत परिवर्तन आउनु अपरिहार्य रहेको औंल्याए।
राष्ट्रपति पौडेलले मुलुकमा उत्पन्न विषम परिस्थितिको निकासका लागि भएको प्रतिनिधिसभा निर्वाचन सफलतापूर्वक सम्पन्न भई बलियो जनादेशसहितको सरकार बनेको र यसले जनताको चाहनाअनुसार समृद्धिका लागि सुशासन, सार्वजनिक सेवा प्रवाहमा सुधार, आर्थिक पुनरुत्थान, भ्रष्टाचारविरुद्ध शून्य सहनशीलता र सामाजिक उन्नतिलाई आफ्नो आधारभूत मार्गदर्शनका रूपमा अगाडि बढाउने निर्णय गरेको जानकारी दिए। सरकारले शासकीय सुधारका एक सय कार्यसूची पूर्ण कार्यान्वयन गर्दै सीमारहित अर्थतन्त्र र तौलरहित व्यापारका लागि संरचनागत एवं कानुनी सुधार अघि बढाएकाले जनतामा आशा जागृत हुने विश्वास उनले व्यक्त गरे। नागरिकले सुशासनसहितको समृद्धि खोजेकाले हाम्रा स्रोतहरूको उच्चतम प्रयोग गर्दै कृषि, पर्यटन, ऊर्जा र औद्योगिक क्षेत्रलाई बलियो बनाएर मात्र आर्थिक विकासलाई नागरिकको जीवनसँग जोड्न सकिने उनको भनाइ थियो।
नेपालको संविधानले निमुखालाई न्याय र विपन्नलाई आयको लक्ष्य राखेको चर्चा गर्दै राष्ट्रपति पौडेलले सिंहदरबारको अधिकार गाउँ–गाउँसम्म पुग्दा जनताले आफ्नै घरआँगनबाट सार्वभौमिकताको अभ्यास गरिरहेको बताए। उनले गणतन्त्र स्थापनाका लागि जीवन उत्सर्ग गर्ने सम्पूर्ण सहिदहरूप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै आन्दोलनका क्रममा अनेकौँ यातना सहने लोकतन्त्रका योद्धाहरू, अग्रज नेताहरू र नागरिक समाजप्रति सम्मान व्यक्त गरे।
यस वर्षको समारोहमा विगतको भन्दा फरक र नयाँ अभ्याससमेत देखिएको छ। गणतन्त्र स्थापना भएयता यस्ता औपचारिक समारोहहरूमा प्रधानमन्त्रीले सम्बोधन गर्ने अभ्यास रहँदै आएकोमा यसपालि प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले मन्त्रिपरिषद्बाट निर्णय गराई अनुरोध पत्रसहित राष्ट्रपति पौडेललाई समारोहलाई सम्बोधन गरिदिन आग्रह गरेका थिए। सोही आग्रहबमोजिम राष्ट्रपतिबाट सम्बोधन भएको उक्त विशेष समारोहमा उपराष्ट्रपति रामसहायप्रसाद यादव, प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह, प्रधानन्यायाधीश, सभामुख, राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष, मन्त्रीहरू, संवैधानिक निकायका प्रमुखहरू, कूटनीतिक नियोगका प्रतिनिधिहरू तथा उच्चपदस्थ सरकारी अधिकारीहरूको बाक्लो सहभागिता रहेको थियो।
