सरकारले काठमाडौंको स्युचाटार क्षेत्रमा सार्वभौम एआई कम्प्युट केन्द्र बनाउने भएको छ ।

साथै, सरकारले नेपालबाट विदेशमा सूचना प्रविधि व्यापार गर्न सकिने अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेले सुनाएको बजेट वक्तव्यमा उल्लेख गरिएको छ ।

वाग्लेले गणितलगायतका विधालाई प्रथामिकता दिइने बताइएका छन् ।

सूचना प्रविधि तथा एआई क्षेत्रमा काम गर्ने विश्वस्तरिय १५ जना सोधकर्तालाई नेपाल फर्केर योगदान गर्न आह्वान गर्ने बताइएको छ ।

सरकारले ३६० वस्तुमा लाग्दै आएको अन्तशुल्क खारेज गरेको छ ।

आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेट प्रस्तुत गर्दै अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेले ३६० वस्तुमा लाग्दै आएको अन्तशुल्क खारेज गरिने घोषषणा गरेका हुन् ।

अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले यसपटक नेपाली कागजको फाइलमा बजेट तयार पारेका छन् ।

यसअघि कुनै अर्थमन्त्रीले रातो सुटकेशमा बजेट वक्तव्य बोक्ने गरेका थिए भने कसैले अल्लोबाट बनेको झोलामा बजेट बोकेका थिए ।

यसपटक भने उनले नयाँ सुरुवात गरेका हुन् ।

उनले आर्थिक सर्वेक्षण पनि नेपाली कागजको रङको आवरणमा तयार पारेका थिए ।

राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले राजनीतिक व्यवस्था र शासकीय संरचनामा हुने परिवर्तनबाट मात्रै युगका अपेक्षाहरू पूरा हुन नसक्ने बताएका छन्। १९औँ गणतन्त्र दिवस २०८३ का अवसरमा शुक्रबार सैनिक मञ्च टुँडिखेलमा आयोजित विशेष समारोहलाई सम्बोधन गर्दै उनले जनताका अपेक्षाहरू पूरा गर्नका लागि राज्यसत्ताको चरित्र, आचरण, राजनीतिक निष्ठा र मूल्यमान्यतामा पनि परिवर्तन ल्याउनु आवश्यक भएको बताएका हुन्।

आफ्नो सम्बोधनका क्रममा राष्ट्रपति पौडेलले केवल व्यवस्था बदलिएर मात्रै नागरिकको जीवनस्तरमा परिवर्तन आउन नसक्ने कुरामा जोड दिए। व्यवहार र आचरणमा सुधार नआए राजनीतिक परिवर्तनको कुनै औचित्य पुष्टि नहुने उनको भनाइ थियो। उनले स्पष्ट पार्दै भने, ‘अन्यथा, व्यवहारले राजनीतिक परिवर्तनलाई पुष्टि गर्दैन।’

गणतन्त्रले नेपाली नागरिकलाई सम्पूर्ण राजनीतिक अधिकारको ग्यारेन्टी गर्नुका साथै आफ्नो जाति, भाषा, धर्म, सम्प्रदाय, सभ्यता र भूमिको स्वामित्व दिएको उल्लेख गरे। राष्ट्रपति पौडेलले यो व्यवस्था हाम्रा लागि राष्ट्र निर्माणको एक महान प्रेरणा र अभिभारा भएको स्पष्ट पार्दै यसको मर्यादा बचाउन र समृद्ध बनाउन हामी सबै राजनीतिक निष्ठा, मूल्यमान्यता एवं आचरणमा परिवर्तनसहित एकतावद्ध भएर लाग्नुपर्नेमा जोड दिए।

सम्बोधनका क्रममा राष्ट्रपति पौडेलले देशको वर्तमान अवस्था र नागरिकको निराशाप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै आज देशको सबैभन्दा ठूलो शत्रु अरू कोही नभएर ढिलासुस्ती, अनियमितता र वेथिति नै भएको बताए। लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको सुन्दर सपना बोकेका नागरिकहरूलाई यी वेथितिहरूले निराश नबनाओस् भन्नेमा हाम्रो चिन्ता हुनुपर्ने उनको भनाइ थियो। जबसम्म प्रत्येक नागरिकको जीवनमा आशाको दियो बल्दैन, तबसम्म रगत र पसिनासँग साटेको संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको लक्ष्य पूरा नहुने उल्लेख गर्दै उनले राजनीतिक व्यवस्था र शासकीय संरचना बदलिएर मात्र युगका अपेक्षाहरू पूरा नहुने हुनाले राज्यसत्ताको चरित्र, आचरण र राजनीतिक दल एवं नेताको व्यवहारमा समेत परिवर्तन आउनु अपरिहार्य रहेको औंल्याए।

राष्ट्रपति पौडेलले मुलुकमा उत्पन्न विषम परिस्थितिको निकासका लागि भएको प्रतिनिधिसभा निर्वाचन सफलतापूर्वक सम्पन्न भई बलियो जनादेशसहितको सरकार बनेको र यसले जनताको चाहनाअनुसार समृद्धिका लागि सुशासन, सार्वजनिक सेवा प्रवाहमा सुधार, आर्थिक पुनरुत्थान, भ्रष्टाचारविरुद्ध शून्य सहनशीलता र सामाजिक उन्नतिलाई आफ्नो आधारभूत मार्गदर्शनका रूपमा अगाडि बढाउने निर्णय गरेको जानकारी दिए। सरकारले शासकीय सुधारका एक सय कार्यसूची पूर्ण कार्यान्वयन गर्दै सीमारहित अर्थतन्त्र र तौलरहित व्यापारका लागि संरचनागत एवं कानुनी सुधार अघि बढाएकाले जनतामा आशा जागृत हुने विश्वास उनले व्यक्त गरे। नागरिकले सुशासनसहितको समृद्धि खोजेकाले हाम्रा स्रोतहरूको उच्चतम प्रयोग गर्दै कृषि, पर्यटन, ऊर्जा र औद्योगिक क्षेत्रलाई बलियो बनाएर मात्र आर्थिक विकासलाई नागरिकको जीवनसँग जोड्न सकिने उनको भनाइ थियो।

नेपालको संविधानले निमुखालाई न्याय र विपन्नलाई आयको लक्ष्य राखेको चर्चा गर्दै राष्ट्रपति पौडेलले सिंहदरबारको अधिकार गाउँ–गाउँसम्म पुग्दा जनताले आफ्नै घरआँगनबाट सार्वभौमिकताको अभ्यास गरिरहेको बताए। उनले गणतन्त्र स्थापनाका लागि जीवन उत्सर्ग गर्ने सम्पूर्ण सहिदहरूप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै आन्दोलनका क्रममा अनेकौँ यातना सहने लोकतन्त्रका योद्धाहरू, अग्रज नेताहरू र नागरिक समाजप्रति सम्मान व्यक्त गरे।

यस वर्षको समारोहमा विगतको भन्दा फरक र नयाँ अभ्याससमेत देखिएको छ। गणतन्त्र स्थापना भएयता यस्ता औपचारिक समारोहहरूमा प्रधानमन्त्रीले सम्बोधन गर्ने अभ्यास रहँदै आएकोमा यसपालि प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले मन्त्रिपरिषद्‌बाट निर्णय गराई अनुरोध पत्रसहित राष्ट्रपति पौडेललाई समारोहलाई सम्बोधन गरिदिन आग्रह गरेका थिए। सोही आग्रहबमोजिम राष्ट्रपतिबाट सम्बोधन भएको उक्त विशेष समारोहमा उपराष्ट्रपति रामसहायप्रसाद यादव, प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह, प्रधानन्यायाधीश, सभामुख, राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष, मन्त्रीहरू, संवैधानिक निकायका प्रमुखहरू, कूटनीतिक नियोगका प्रतिनिधिहरू तथा उच्चपदस्थ सरकारी अधिकारीहरूको बाक्लो सहभागिता रहेको थियो।

अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले आज अपराह्न ४ बजे संघीय संसद्को संयुक्त बैठकमा आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेट प्रस्तुत गर्दै छन् । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) नेतृत्वको सरकारले ल्याउन लागेको यो पहिलो बजेट हो, जुन रास्वपाको ’वाचापत्र’लाई मुख्य मार्गचित्र मानेर तयार पारिएको छ ।

राष्ट्रिय स्रोत अनुमान समितिले दिएको १८ खर्ब ९० अर्बको सुरुवाती सीमा (सिलिङ) नाघेर अर्थमन्त्रीले करिब २१ देखि २२ खर्ब रुपैयाँको ठूलो आकारको बजेट ल्याउने तयारी गरेका हुन् । चालू आर्थिक वर्षमा करिब डेढ खर्बको घाटा र न्यून राजस्व संकलनको बाबजुद जनआकांक्षा सम्बोधन गर्न सरकारले महत्वाकांक्षी लक्ष्य लिएको हो ।

यस बजेटले ७ वर्षभित्र नेपालको अर्थतन्त्रलाई १०० अर्ब डलर पु¥याउने र १० वर्षभित्र मध्यम आय भएको मुलुक बनाउने दीर्घकालीन लक्ष्य राखेको छ । बजेटमा सुशासन, डिजिटल नेपाल, सूचना प्रविधि र कनेक्टिभिटीलाई विशेष प्राथमिकता दिइएको छ । सूचना प्रविधिलाई ‘राष्ट्रिय रणनीतिक उद्योग’ घोषणा गर्दै स्टार्टअपका लागि बीउ पूँजी र युवाहरूका लागि ’रिमोट वर्क’ कार्यक्रम ल्याउने तयारी छ । त्यस्तै, बन्द उद्योगहरू पुनः सञ्चालन गर्ने र ‘लाइन होइन, अनलाइन’ मार्फत सरकारी सेवा दिने प्रतिबद्धता बजेटमा समेटिनेछ ।

प्रशासनिक सुधारतर्फ सरकारले निजामती कर्मचारीको तलब २७ देखि ५६ प्रतिशतसम्म बढाउने र कर्मचारी संयन्त्रको दलीयकरण अन्त्य गर्न ट्रेड युनियन खारेज गर्ने जस्ता कडा नीतिहरू ल्याउने सम्भावना छ । पूर्वाधार विकासमा सरकारी बजेटको सीमिततालाई चिर्न निजी क्षेत्रलाई सुरुङमार्ग लगायतका ठूला आयोजनामा लगानी गर्न आह्वान गरिनेछ । स्रोतको खाडल पूर्ति गर्न सरकारले आन्तरिक र बाह्य ऋण तथा अनुदानमा भर पर्नुपर्ने चुनौतीपूर्ण अवस्था रहे पनि यो बजेटले आर्थिक पुनर्संरचनामा जोड दिने अपेक्षा गरिएको छ ।

काठमाडौँ । नेपाल भ्रमणमा आएका पर्यटकको औसत दैनिक खर्च १९ प्रतिशतले घटेको छ । सरकारद्वारा हालै सार्वजनिक गरिएको आर्थिक सर्वेक्षणले पर्यटक भित्रिए पनि खर्च भने घटेको देखाएको हो ।

नेपाल पर्यटन व्यवसायी संघका अध्यक्ष कुमारमणि थपलियाले पर्यटकले खर्च नगर्ने हो भने पर्यटनबाट मुलुक समृद्धिको लक्ष्य हासिल गर्न कठिनाइ हुने बताए। उनका अनुसार नेपाल आउने पर्यटकले यात्रामै बढी खर्च गर्नुपर्ने बाध्यता भएकाले खुलेर खर्च गर्ने अवस्था नरहेको हो । “यातायात टिकट नै तीन हजार डलर पुग्छ । यस्तो अवस्थामा पर्यटकले यहाँ आएर प्रशस्त खर्च गर्ने पैसा कटौती हुन्छ”, उनले भने, “हामीले पर्यटकलाई खर्च गराउने वातावरण सिर्जना गर्न सकेका छैनौँ ।”

संघका अध्यक्ष थपलियाले पर्यटकलाई खर्च गराउन विलासी प्याकेज (लक्जरियस प्याकेज)को प्रावधान बनाई कार्यान्वयन गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याए। बाटो सुविधायुक्त बनाउने, खर्च गर्ने कलात्मक संरचना निर्माण गर्ने र ट्राभल शुल्क कम गर्ने हो भने पर्यटकले खर्च गर्ने आधार बढ्ने उनको तर्क छ ।

अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले बुधबार प्रस्तुत गरेको आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३ मा गत आर्थिक वर्ष(सन्, २०२४) मा ४० दशमलव ८४ अमेरिकी डलर औसत खर्च गर्ने पर्यटकले सन् २०२५ मा ३३ दशमलव शून्य आठ अमेरिकी डलर मात्रै खर्च गरेका छन् । यस हिसाबले नेपालमा आउने पर्यटकको औसत दैनिक खर्च १९ प्रतिशतले घटेको थपलियाले जानकारी दिए।

सर्वेक्षणका अनुसार सन् २०२५ देखि केन्द्रीय विद्युतीय पर्यटन व्यवस्थापन सूचना प्रणाली (सिटिएमआइएस) बाट अध्यागमन विभागले पर्यटकको आगमन र प्रस्थान मिति प्रविष्ट गरेपछि स्वचालित हिसाबले गणना हुने प्रबन्ध गरिएकाले पर्यटकको प्रतिदिन औसत खर्चसमेत सोही अनुपातमा घटेको हो ।

सर्वेक्षणले गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष नेपाल भित्रिने पर्यटकको सङ्ख्या एक दशमलव तीन प्रतिशतले वृद्धि भई लाख ६२ हजार ३६५ पुगेको छ देखाएको छ । सन् २०२४ मा ११ लाख ४७ हजार ५४८ पर्यटक भित्रिएका थिए ।

नेपालमा भित्रिने पर्यटकमध्ये ६० दशमलव दुई प्रतिशत बिदा र मनोरञ्जनका लागि आउने गरेका छन् । यसमा पनि सबैभन्दा बढी घुम्न आउने पर्यटकमा तीर्थयात्री १४ दशमलव चार प्रतिशत रहेका तथ्यांकले देखाएको संघका अध्यक्ष थपलियाले उल्लेख गरे । उनका अनुसार पदयात्रा पर्वतारोहणका लागि १४ दशमलव दुई प्रतिशत र अन्य प्रयोजन (व्यापार, अध्ययन, भ्रमण वा अन्य विविध) का लागि ११ दशमलव दुई प्रतिशत पर्यटक नेपाल आएका छन् ।

यसरी नेपाल भ्रमण गर्ने पर्यटकको बसाइ अवधिसमेत बढेको तथ्यांकले देखाएको छ । सन् २०२४ मा प्रतिपर्यटक औसत बसाइ अवधि १३ दशमलव ३० दिन रहेकामा सन् २०२५ मा १६ दशमलव ३४ दिन पुगेको छ । तथ्यांकअनुसार सन् २०२५ मा आएका पर्यटकमध्ये भारतबाट करिब दुई लाख ९३ रहेका छन् ।

त्यसैगरी, अमेरिकाबाट एक लाख १३ हजार, चीनबाट ९६ हजार, बेलायतबाट ५९ हजार, बंगलादेशबाट ५८ हजार, अष्ट्रेलियाबाट ५० हजार, श्रीलंकाबाट ३८ हजार, थाइल्यान्डबाट ३० हजार, जर्मनीबाट ३० हजार, श्रीलंकाबाट ३८ हजार, थाइल्याण्डबाट ३० हजार जर्मनीबाट ३० हजार, जापानबाट २५ हजार र अन्य मुलुकबाट तीन लाख ७१ हजार रहेका छन् ।

तथ्यांकले २०२५ मा भ्रमण आय चार दशमलव आठ प्रतिशत वृद्धि भएको देखाउँछ । गत वर्ष आर्थिक वर्षमा पर्यटन क्षेत्रबाट प्राप्त हुने भ्रमण आय ८३ अर्ब ३९ करोड ४० लाख थियो । ठमेल पर्यटन परिषद् विकास परिषद्को उपाध्यक्ष सहदेव धमलाले पर्यटकले पर्याप्त खर्च गरे मात्रै राज्यको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा योगदान पुर्‍याउन सकिने बताए। उनका अनुसार अहिले पर्यटकलाई गुणस्तर किनमेल गर्ने वस्तुको अभाव छ ।

त्यस्तै, पर्यटकको चाहनाअनुसारका सेवा प्रवाहमा पनि नेपाल व्यवस्थित हुन आवश्यक रहेको उनले बताए । “सेवा प्रवाह नै बलियो बनाउन र पर्यटकले किनमेल गर्ने गुणस्तर वस्तुको उत्पादन गर्न राज्यले लगानीमा जोड दिनुपर्छ”, उनले भने ।

जायोडिन बायोटेक उद्योगले क्यान्सरको औषधि बनाउने कच्चा पदार्थ उत्पादन सुरुवात गरेको छ । भरतपुर महानगरपालिका–१६ शरणपुरस्थित उद्योगले नेपाली जडीबुटी प्रशोधन गरेर क्यान्सरको औषधि बनाउने कच्चा पदार्थ उत्पादन गरी भारत निर्यात समेत गर्न थालनी गरेको हो ।

उद्योगका अध्यक्ष जीनारायणबहादुर क्षेत्रीले जानकारी दिँदै भने, ‘अत्याधुनिक उपकरण जडान गरेर कच्चा पदार्थ तयार गरेर निर्यात गर्न सुरुवात गरेका छौँ ।’

स्वदेशी उद्यमीको संयुक्त लगानीमा एक अर्ब ३० करोड सञ्चालनमा आएको जनाइएको छ । उद्योगमा कच्चा पदार्थ र त्यसबाट बन्ने क्यान्सरका औषधिहरु उत्पादनका लागि काम भइरहेको छ । उनले भने, ‘क्यान्सरको औषधिको कच्चा पदार्थ उत्पादन गरी निर्यात गरेका छौँ ।’

क्यान्सरको औषधि आयत हुँदै आएको छ । उद्योगले १०–१२ प्रकारका कच्चा पदार्थ उत्पादन गर्ने लक्ष्य लिएको छ । हाल दुई कच्चा पदार्थ उत्पादन गरिसकेको छ । लौठ सल्लोलाई प्रशोधन गरेको सहायक कच्चा पदार्थ ‘टेन ड्यब थ्री’बाट अन्य केमिकल प्रयोग गरी ‘प्याक्लिट्याक्सल’ र ‘डोसीट्याक्सल’ कच्चा पदार्थ उत्पादन गरेको उनको भनाइ छ ।

हेटौँडाको बसामाडीमा रहेको इभान्स लाइफ साइन्स नामक उद्योगबाट लौठ सल्लो प्रशोधन गरी सहायक कच्चा पदार्थ उत्पादन गरी यहाँ ल्याएर पुनः प्रशोधन गरिएको उनको भनाइ छ । प्रशोधन गरेपछि कच्चा पदार्थ तयार हुने गर्दछ । त्यही तयारी कच्चा पदार्थ दुई किलो पाँचसयग्राम ‘सेभेन ट्रक प्याक्लिट्याक्सल’ मंगलबार भारत निर्यात गरिएको हो ।

आफूहरुले उत्पादन गरेको कच्चा पदार्थ उत्पादन परीक्षण गरी अनुमति समेत प्राप्त गरिसकेको उनको भनाइ छ । कच्चा पदार्थ निर्यात गर्न भारतीय कम्पनीलाई नमूना पठाइएको र नमूना सफल भएसँगै भारतमा कच्चा पदार्थ निर्यात गरिएको उनले जानकारी दिए । यो कच्चा पदार्थ रु आठ लाखदेखि २५ लाखसम्म प्रतिकिलो मूल्य पर्दछ । कच्चा पदार्थको ‘ब्राण्ड’ नाम हुँदैन ।

उनले पाकिस्तान, बङ्गलादेशलगायतका एसियाली देशहरुमा निर्यात गर्ने आफूहरुको योजना रहेको जानकारी दिए । नेपालका ४० देखि ४५ जिल्लामा यो लौठसल्लो पाइने जनाउँदै उनले वार्षिक एक हजार ५०० टन लौठसल्लोबाट दुईदेखि तीन हजार किलोसम्म कच्चा पदार्थ उत्पादन गर्न सकिने जानकारी दिए ।

उद्योगमा नै रहेको अर्काे भवनमा क्यान्सर रोगको उपचारमा प्रयोग हुने औषधिको समेत उत्पादन गर्ने तयारी आफूहरुले गरिरहेको उनको भनाई छ । उद्योगमा मासिक ७० देखि ८० किलो कच्चा पदार्थ उत्पादन गर्नसक्ने क्षमता रहेको जनाइएको छ ।

मुस्लिम धर्मावलम्बीहरूको दोस्रो ठुलो महान् चाड बकर इद (इदुल जोहा) आज देशभरका मस्जिदहरूमा परम्परागत विधिअनुसार मनाइँदैछ ।

धार्मिक मान्यताअनुसार इदुल फित्र अर्थात् रमजान पर्वको ७०औँ दिनमा यो पर्व मनाउने गरिन्छ । बकर इदका दिन बिहानै मुस्लिम धर्मावलम्बीहरूले स्नान गरी नजिकैको मस्जिद वा इदगाहमा एकत्रित भएर सामूहिक नमाज पढ्ने गर्दछन् । नमाज पूरा गरेपछि उनीहरूले एकापसमा अङ्कमाल गर्दै शुभकामना आदानप्रदान गर्ने परम्परा छ ।

यस विशेष अवसरमा काठमाडौँको दरबारमार्गस्थित नेपाली जामे मस्जिद, काश्मिरी मस्जिदलगायत देशभरका विभिन्न मस्जिद र इदगाहहरूमा बिहानैदेखि भक्तजनहरूको ठुलो भीड लाग्ने गर्दछ ।

मुस्लिम आयोगका पूर्वअध्यक्ष निर्दोष अलीका अनुसार, हिजरी संवत्अनुसार १४३९ वर्षपहिले अल्लाहको आदेश पालना गर्दै इब्राहिमले आफ्ना प्रिय छोरा इस्माएल अलेह सलामलाई बलिदान (कुर्बानी) दिन तयार भएको ऐतिहासिक सम्झनामा यो पर्व मनाउन थालिएको हो ।

मुस्लिम धर्मगुरु (मौलाना) रहमत अलीले यो ऐतिहासिक पर्वको जग बसाल्ने इब्राहिमकै वंशमा सन् ५७१ मा मक्कामा मोहम्मद सलल्लाको जन्म भएको र उनले नै यसलाई निरन्तरता दिएको बताएका छन् । उनले यो पर्व र धर्मलाई पुस्तान्तरण गर्न अहम् भूमिका खेल्दै ‘हदिस’ नामक पवित्र धर्मग्रन्थको रचनासमेत गरेका थिए ।

मौलाना अलीले भने, ‘जुन ग्रन्थलाई अहिले पनि मुस्लिम धार्मिक विद्यालय अर्थात् मदरसाहरूमा अध्ययन अध्यापन गराइन्छ । मक्कामा जन्मनुभएका सलल्ला ५३ वर्षको उमेरपछि मदिनामा सर्नुभएको इतिहास छ र त्यही सम्झनामा अहिले पनि साउदी अरबमा पर्ने यी दुवै तीर्थस्थलमा ठुलो मेला लाग्ने गर्दछ ।’

बकर इदका अवसरमा मक्कामदिनाको दर्शन गर्नु अत्यन्तै शुभ मानिने भएकाले गृह मन्त्रालयले हजयात्रीहरूका लागि आउने–जाने विमान टिकटको व्यवस्था गरी हजयात्रा गराउने गर्दछ । मक्कामदिना जान नपाउने सर्वसाधारणले भने घरघरमै बकर इद मनाउने गर्दछन् । वास्तवमा यो पर्वको मुख्य उद्देश्य नै हजयात्रासँग जोडिएको छ । यस दिन अल्लाहलाई प्रसन्न पार्नका लागि मुस्लिम धर्ममा जायज मानिएका जनावरहरूको कुर्बानी (बलि) दिने प्रचलन छ ।

धार्मिक किम्वदन्तीअनुसार अल्लाहका दूत इब्राहिम अलि सलामलाई ९० वर्षको उमेरमा पत्नी हाजराबाट छोरा इस्माईल प्राप्त भएका थिए । तर पछि अल्लाहबाट उनै प्रिय छोरालाई कुर्बानी गर्नुपर्ने आदेश आयो । इब्राहिमले सो आदेश पालना गर्न लाग्दा अल्लाह उनीसँग प्रसन्न भए र इस्माईलको सट्टा स्वर्ग (जन्नत) मा पालिएको दुम्बा (भेडाजस्तो जनावर) को कुर्बानी भएको विश्वास गरिन्छ । यही घटनाको सम्झनामा मुस्लिम समुदायमा कुर्बानी गर्ने प्रथा चलिआएको हो ।

भनिन्छ, निःसन्तान रहेका इब्राहिमले सन्तान प्राप्तिका लागि अल्लाहसँग मन्नत मागेका थिए र सन्तान सुख पाएपछि कुर्बानी गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए । सोही प्रतिबद्धताको परीक्षा लिन अल्लाहले उनलाई सपनामा आफ्ना छोराको कुर्बानी गर्न आदेश दिएका थिए ।

इब्राहिमले सुरुमा धेरै जनावरहरूको कुर्बानी गर्दा पनि अल्लाह खुसी नभएपछि अन्तिममा आफ्ना सबैभन्दा प्यारा छोरालाई नै बलि चढाउन तयार भएका थिए । उनको यो कडा परीक्षा सफल भएपछि कुर्बानी गर्ने ठाउँमा मानिसको सट्टा जन्नतबाट आएको दुम्बाको बलि भएको धार्मिक कथन छ ।

परम्परागत नियमअनुसार कुर्बानी गरिएको मासुलाई तीन बराबर भागमा बाँडेर वितरण गर्नुपर्ने धार्मिक मान्यता छ । जसमध्ये एक भाग गरिब तथा विपन्न परिवारलाई, दोस्रो भाग आफ्ना इष्टमित्र तथा आफन्तलाई र तेस्रो भाग मात्र आफैँले उपभोग गर्नुपर्ने नियम छ । यसै विधिअनुसार आज पहिलो दिनको बकर इद मनाइँदै छ ।

नेपाली जामे मस्जिदका अनुसार मुस्लिम धर्मावलम्बीहरूले यो पर्व आगामी शनिबारसम्म अर्थात् तीन दिनसम्म मनाउनेछन् र यी तीनै दिन कुर्बानी गर्नुपर्ने धार्मिक विधान रहेको छ । बकर इदको यस पावन अवसरमा सरकारले आज देशभर सार्वजनिक बिदासमेत दिएको छ ।

काठमाडौं । MAW Group ले आफूविरुद्ध लगाइएका भन्सार छली, भ्याट छली तथा कर छलीसम्बन्धी सबै आरोप तथ्यहीन, भ्रामक र दुर्भावनापूर्ण रहेको जनाएको छ ।

समूहले सोमबार विज्ञप्ति जारी गर्दै प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा दर्ता गरिएको उजुरीमा कुनै ठोस तथ्य, प्रमाण वा कानुनी आधार नभएको दाबी गरेको हो । कम्पनीका अनुसार उक्त उजुरी कम्पनीको व्यापार–व्यवसायमा क्षति पुर्‍याउने उद्देश्यले प्रेरित भएर दर्ता गरिएको हो ।

एमएडब्लु समूहले केवल उजुरीका आधारमा उद्योगी–व्यवसायीमाथि मिडिया ट्रायल गर्नु अनुचित हुने बताउँदै यसले व्यवसायिक वातावरणमा नकारात्मक असर पार्ने उल्लेख गरेको छ ।

समूहअन्तर्गतको एमएडब्लु वृद्धि कमर्सियल भेहिकल्स प्रालिले फोटोन ब्रान्डका विद्युतीय सवारीसाधन अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार सही एचएस कोडमा घोषणा गरी आवश्यक भन्सार प्रक्रिया पूरा गरेर आयात गर्दै आएको जनाएको छ । आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा आयात गरिएका इभी सवारीलाई महालेखापरीक्षकको कार्यालयले फरक एचएस कोडमा वर्गीकरण गर्दै बेरुजु उठाएको भए पनि त्यो भन्सार छली नभई प्रशासनिक बेरुजु मात्र भएको कम्पनीको दाबी छ ।

उक्त विषयमा सर्वोच्च अदालतमा रिट दायर गरिएको र अदालतबाट भन्सार कार्यालयको पत्राचार कार्यान्वयन नगर्न अन्तरिम आदेश जारी भएको कम्पनीले जनाएको छ । न्यायालयमा मुद्दा विचाराधीन रहेकै अवस्थामा भन्सार छलीजस्तो गम्भीर आरोप लगाइनु न्यायिक प्रक्रियामाथिको हस्तक्षेप भएको समूहको भनाइ छ ।

त्यस्तै, मोरङ अटो वक्र्ससँग सम्बन्धित भ्याट छलीको आरोपबारे पनि कम्पनीले स्पष्टिकरण दिएको छ । कम्पनीका अनुसार आन्तरिक राजस्व विभाग र ठूला करदाता कार्यालयले निर्धारण गरेको सम्पूर्ण कर, ब्याज र जरिवाना तिरिसकिएको छ र कुनै आर्थिक दायित्व बाँकी छैन । साथै, ‘कम्पनी बन्द रहेको’ भन्ने दाबी समेत असत्य रहेको जनाइएको छ ।

एमएडब्लु समूहले आफू नेपालको अग्रणी अटोमोबाइल तथा व्यापारिक समूह भएको उल्लेख गर्दै भ्याट, आयकरलगायत सम्पूर्ण कर समयमै बुझाउँदै आएको जनाएको छ । समूहले आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा मात्रै साढे ११ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी राजस्व बुझाएको तथा देशभर पाँच हजारभन्दा बढीलाई प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष रोजगारी दिएको दाबी गरेको छ ।

राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले भदौ २३ को प्रदर्शनमा भएको दमन र भोलिपल्टको घटनाबारे छानबिन गरी प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको छ ।

आयोगकी सदस्य लिली थापाको संयोजकत्वमा भदौ २३ र २४ को घटनामा मानव अधिकार उल्लंघनका विषयमा अनुसन्धान गर्न समिति गठन भएको थियो ।

उक्त समितिले बुधबार प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको हो ।

समितिको प्रतिवेदनका आधारमा आयोगले त्यसबेला सरकारको नेतृत्वमा रहेका ओली, लेखक र गुरुङलाई मानव अधिकार उल्लंघनकर्ताका रूपमा किटान गरको हो ।

आन्दोलनका क्रममा कारगारबाट कैदीबन्दी बाहिर पठाउने कार्यमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेको संलग्नता रहेको किटान गर्दै उनलाई शंकाको दायरामा राखी सुक्ष्म अनुसन्धान गर्न पनि सिफारिस गरेको छ ।

यस्तो छ आयोगको प्रतिवेदन