रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको बाढी कारण हालसम्म १ हजार ३४४ जनाको शव फेला परेको छ ।
नेपाल प्रहरीले आज बिहान ५ बजेसम्मको सार्वजनिक गरेको विवरण अनुसार ४ हजार ८५८ जना अझै सम्पर्कविहीन छन् । प्रहरीका अनुसार बाढी प्रभावित क्षेत्रमा ७ हजार ९१२ जना प्रहरी परिचालन गरिएको छ ।
त्यस्तै, बाढीमा परेका ८ हजार ६३१ जना घाइतेहरुको उद्धार गरिएको छ । प्रहरीले हालसम्म १ हजार ३० जनाको शव व्यवस्थान गरेको जनाएको छ ।
पृथ्वी राजमार्गको कृष्णभीरमा सडक भासिएपछि काठमाडौँ उपत्यकामा हुन सक्ने खाना पकाउने ग्यास (एलपीजी) को अभाव टार्न उद्योगीले उपत्यकाबाहिरबाटै सिलिन्डर भरेर ढुवानी गर्न थालेका छन् । नेपाल आयल निगमले उपत्यकाबाहिर ‘बोटलिङ’ गरी सिलिन्डर ल्याउन अनुमति दिएपछि उद्योगी त्यसतर्फ लागेका हुन्।
नेपाल एलपी ग्यास उद्योग सङ्घका पदाधिकारीहरूले मकवानपुरका ट्रक व्यवसायीसँग छलफल गरी ढुवानी सहज बनाउने प्रयास गरिरहेका छन् । सङ्घका पूर्वअध्यक्ष गोकुल भण्डारीका अनुसार उपत्यकाबाहिरका उद्योगमा खाली सिलिन्डर कम भएकाले काठमाडौँबाट खाली सिलिन्डर ट्रकमा लगेर भरेपछि पुनः उपत्यका फर्काउने व्यवस्था मिलाइएको छ । नेपाल ग्यासले आफ्नो सिलिन्डर चितवनस्थित नेपाल ग्यास गण्डकीमा भर्दै आएको छ । उपत्यकामा दैनिक ११ हजार सिलिन्डर बिक्री गर्दै आएको उक्त उद्योगले केही दिनभित्रै दैनिक ८ देखि १० हजार सिलिन्डर काठमाडौँ ल्याउने तयारी गरेको छ ।
रातिको समयमा कान्ति लोकपथमा सवारी साधन गुड्न नपाउँदा खाली सिलिन्डर बोकेका ट्रक आउन भने केही ढिलाइ भइरहेको सङ्घका सदस्य विमल कालाखेतीले बताए । हाल विभिन्न कम्पनीहरूले परासी, हेटौँडा, गैँडाकोटलगायतका स्थानमा रहेका प्लान्टहरूबाट ग्यास भरेर त्रिभुवन राजपथ हुँदै काठमाडौँ पठाउन थालेका छन् । उपत्यका र आसपासका क्षेत्रमा १६ वटा ग्यास उद्योग सञ्चालित छन् ।
सङ्घका अध्यक्ष दिवान चन्दका अनुसार सामान्य अवस्थामा काठमाडौँमा दैनिक ४० हजार सिलिन्डर खपत हुने गरे पनि अहिलेको अवस्थामा माग १ लाखसम्म पुग्न सक्छ । “हामीले सङ्गठित रूपमा उद्योग र ढुवानीको व्यवस्था गरिरहेकाले केही दिनभित्रै आपूर्ति सहज हुनेछ,” उनले भने, “उपभोक्ताले आवश्यक मात्रामा मात्र सिलिन्डर खरिद गरून्, मौज्दात नराखून् ।” नेपालका ५८ वटा ग्यास उद्योगबाट उत्पादित ग्यासमध्ये ४० प्रतिशत उपत्यकामा खपत हुने गर्छ । गत महिना भारतबाट हालसम्मकै बढी अर्थात् ६० हजार २०० मेट्रिकटन ग्यास आयात भएकाले बजारमा ग्यासको अभाव नहुने सङ्घले जनाएको छ ।
साल्ट ट्रेडिङद्वारा पनि वैकल्पिक प्रणाली लागू
यसैबिच, साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेशन लिमिटेडले पनि आफ्ना ‘एसटीसी सिलिन्डर’ मा ग्यास आपूर्ति सहज बनाउन निजी ग्यास कम्पनीहरूसँग सहकार्य सुरु गरेको छ । धादिङको जुगेखोलास्थित कर्पोरेशनको एलपीजी प्लान्टतर्फ जाने सडक अबरुद्ध भएपछि निजी क्षेत्रका बाबा र मनोज ग्यासका प्लान्टमा एसटीसी सिलिन्डर भरेर काठमाडौँ ल्याउने प्रबन्ध मिलाइएको हो ।
निगमले कूल ३ हजार २५ वटा ग्यास बुलेटको कोटा मध्य साल्ट ट्रेडिङलाई २ प्रतिशत (५३ वटा बुलेट) मात्र उपलब्ध गराउँदै आएको छ । कर्पोरेशनले हाल कुपन प्रणालीमार्फत ग्यासको बिक्री वितरण गर्दै आएको छ ।
प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले श्रीकृष्ण जन्माष्टमीका अवसरमा रसुवा–भोटेकोशी बाढीबाट प्रभावित बालबालिकालाई सम्बोधन गर्दै उनीहरूको सुरक्षित भविष्यका लागि सरकार निरन्तर काम गरिरहेको बताएका छन् ।
सामाजिक सञ्जालमार्फत सन्देश जारी गर्दै प्रधानमन्त्री शाहले बालबालिकालाई ‘भोलिका उज्याला झुल्का’ भन्दै उनीहरूको सुरक्षित भविष्यका लागि आफूहरू सक्दो खटिरहेको बताए ।
उनले यसपटकको श्रीकृष्ण जन्माष्टमीमा रसुवा–भोटेकोशी बाढी प्रभावित क्षेत्रका बालबालिका खुसी हुन नसकेको उल्लेख गरे । बाढीका कारण कतिपय बालबालिका गहिरो पीडामा रहेको र कतिपय अझै स्तब्ध अवस्थामा रहेको उनले बताए ।
“कतिपय नानीबाबुहरूले अचानक के–के भयो, कतिले त सोच्नसमेत नभ्याएको” भन्दै उनले बाढीका कारण बालबालिकाका आँखाले आफ्ना बाबुआमा र आफन्त खोजिरहेका हुन सक्ने उल्लेख गरे ।
प्रधानमन्त्री शाहले विपद्को १०औँ दिनसम्म आइपुग्दा नेपालले ठूलो विपद् भोग्नुपरेको बताए । बाढीका कारण बालबालिकाका साथीहरू छुटेको, घर तथा बस्तीहरू खण्डहर बनेको र खेल्ने चौरहरू पुरिएको उनले उल्लेख गरे ।
उनका अनुसार बाढी गएको लगत्तै सरकारले प्रभावित क्षेत्रबाट गम्भीर घाइते, गर्भवती, सुत्केरी, अपाङ्गता भएका व्यक्ति र वृद्धवृद्धासँगै बालबालिकाको उद्धारलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेको थियो । उद्धारको क्रम अहिले पनि जारी रहेको उनले बताए ।
प्रधानमन्त्री शाहले प्रभावित क्षेत्रमा सञ्चालन गरिएका होल्डिङ सेन्टरमा बसिरहेका बालबालिकाको बसाइ सहज नभएको आफूहरूलाई थाहा रहेको बताए । उनीहरूका लागि चाँडै सुरक्षित र सहज बसोबासको व्यवस्था गरिने उनले प्रतिबद्धता जनाए ।
“पुनः यहाँहरूलाई आफ्नो भविष्यको सपना बुन्ने वातावरण तयार गरिदिनेछौँ”, उनले भनेका छन् ।
प्रधानमन्त्री शाहले भविष्यमा पनि विपद् आउन सक्ने भन्दै जलवायु परिवर्तनको ठूलो असर हिमालय क्षेत्रमा परिसकेको बताए । नेपालमा आएको विपद्का विषयमा विश्व समुदायलाई जानकारी गराउनु आवश्यक रहेको उनले उल्लेख गरे ।
प्रत्यक्ष रूपमा विपद् भोगेका बालबालिकासँगै अन्य क्षेत्रका बालबालिकालाई समेत विपद्बारे सचेत र सतर्क रहन उनले आग्रह गरे । आफ्नो भविष्य सुरक्षित बनाउन बालबालिकाले विपद्सँग लड्न, त्यसबाट बच्न र अरूलाई बचाउन सिक्नुपर्ने उनले बताए ।
उनले विपद् पूर्वतयारीका लागि ‘विपद् झोला’ तयार राख्न, सानो–सानो बचत गर्न तथा अध्ययन र छलफलमा ध्यान दिन बालबालिकालाई आग्रह गरे । जलवायु परिवर्तन के हो र त्यसले मानव जीवन तथा वातावरणमा कस्तो असर पारिरहेको छ भन्ने विषयमा अध्ययन गर्नसमेत उनले सुझाव दिए ।
त्यस्तै, बालबालिकाले आपसमा विपद् तथा जलवायु परिवर्तनका विषयमा छलफल गर्दै जनचेतना फैलाउने काममा पनि अगाडि बढ्नुपर्ने प्रधानमन्त्री शाहले बताए ।
उनले विपद्को भाषा विनाश र दुःख भए पनि संकटका समयमा एकता, सद्भाव र भ्रातृत्वको भावना राखेर अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिए ।
श्रीकृष्णको सन्देशलाई स्मरण गर्दै उनले संघर्ष र विपद्का समयमा हार मानेर वा निराश भएर बस्न नहुने बताए । धैर्य, कर्तव्य र एकताका साथ अघि बढ्दै सबै मिलेर विपद्को सामना गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।
“हामी रोकिँदैनौँ । त्यसैले हामी सबै मिलेर यो विपद्को सामना गरौँ र सुरक्षित एवं उज्यालो नेपालको निर्माणमा जुटौँ”, प्रधानमन्त्री शाहले भनेका छन्।
