नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनको उद्घाटन समारोहमा आफूविरुद्ध टिप्पणी गरिएको भन्दै प्रधानमन्त्री बालेन शाहले सामाजिक सञ्जालमार्फत प्रतिक्रिया जनाएका छन् ।

आइतबार काठमाडौंको खुलामञ्चमा आयोजित कांग्रेस महाधिवेशन उद्घाटन समारोहमा विभिन्न वक्ताले प्रधानमन्त्री शाहप्रति टिप्पणी गरेका थिए । त्यसपछि प्रधानमन्त्री शाहले फेसबुकमार्फत व्यंग्यात्मक शैलीमा प्रतिक्रिया दिएका हुन् ।

उनले फेसबुकमा लेखेका छन्, ‘धन्न खुलामञ्च राम्रो बनाइएछ, नयाँ पार्टीले कार्यक्रम गरेर गाली गर्न पाएका छन्!’

कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनको उद्घाटन समारोहमा कांग्रेसका नेता तथा विभिन्न राजनीतिक दलका प्रतिनिधिको सहभागिता थियो । उद्घाटन समारोहमा बोल्ने क्रममा केही वक्ताले प्रधानमन्त्री शाह र उनको नेतृत्वमा रहेको सरकारका विषयमा टिप्पणी गरेका थिए।

महाधिवेशन स्थलको सुरक्षा व्यवस्थाका लागि करिब दुई सयभन्दा बढी स्वयंसेवक तथा सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको आयोजकले जनाएको छ ।

आयोजकका अनुसार महाधिवेशनको स्वयंसेवक परिचालनको जिम्मेवारी केन्द्रीय सदस्य गणेश लामालाई दिइएको छ । लामासहित सैनिक विभागका अध्यक्षसहित तीन जनाले सम्हालेका छन् ।

सुरक्षाका लागि लोकतान्त्रिक पूर्वप्रहरी संघका ५०, पूर्वसैनिक ५० जना तथा तरुण दललगायतका स्वयंसेवक परिचालन गरिएको छ ।

यसैगरी, महाधिवेशन स्थलको सुरक्षाका लागि करिब ५० जना निजी सुरक्षा गार्डसमेत हायर गरिएको आयोजकले जनाएको छ । आयोजकका अनुसार महाधिवेशनका विभिन्न गतिविधिलाई लक्षित गरी सुरक्षा व्यवस्थालाई घेरागत रूपमा व्यवस्थापन गरिएको छ ।

महाधिवेशन स्थलको बाहिरी गेट, भित्री क्षेत्र तथा भीआईपी क्षेत्रका लागि छुट्टाछुट्टै सुरक्षा व्यवस्था गरिएको छ । बन्दसत्र हुने हल, भोजनस्थल तथा महाधिवेशनका अन्य कार्यक्रम सञ्चालन हुने स्थानमा समेत आवश्यक सुरक्षा प्रबन्ध मिलाइएको आयोजकको भनाइ छ ।

सुरक्षा व्यवस्थाका लागि नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीसँग समेत समन्वय भइरहेको आयोजकले जनाएको छ । हालसम्म महाधिवेशन स्थलको शान्ति–सुरक्षा अवस्था सहज रहेको आयोजकको दाबी छ ।

नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापाले संसददेखि राजनीतिक दलभित्रसम्म जनताका प्रश्न, असहमति र विचारका लागि खुला ठाउँ आवश्यक रहेको बताएका छन्।

संसद र पार्टीभित्र पर्याप्त खुलापन नभएकाले देशलाई खुलामञ्च आवश्यक रहेको उनले बताएका हुन्।

नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनको उद्घाटन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै थापाले १० वर्षपछि खुलामञ्च खुलेको उल्लेख गर्दै यो काठमाडौंको एउटा चौर मात्रै नभएको बताए।

नेपाली राजनीतिक आन्दोलनमा खुलामञ्चले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको र यहीँबाट धेरै राजनीतिक दल तथा नेताले आफ्नो राजनीतिक यात्रा अघि बढाएको उनले स्मरण गरे।

‘खुलामञ्च १० वर्षपछि खुलेको छ। यो काठमाडौंको चौर मात्रै होइन,’ थापाले भने, ‘यहाँ बसेर ठूला दल बनेका छन्, यहीँबाट साना पनि बनेका छन्।’

जननायक बीपी कोइराला, गणेशमान सिंह र गिरिजाप्रसाद कोइरालाले समेत यही खुलामञ्चबाट भाषण गरेको स्मरण गर्दै थापाले खुलामञ्चले फरक विचार र मतभेदलाई एउटै ठाउँमा ल्याएर संवाद गर्ने अवसर दिएको बताए।

‘खुलामञ्चले मतभेदलाई एकै ठाउँमा राख्न सहयोग गर्छ,’ उनले भने।

थापाले अब यस्ता खुलामञ्च देशका विभिन्न ठाउँमा आवश्यक रहेको बताए। त्यसका लागि सबैभन्दा पहिले सिंहदरबार र संसदभित्रै खुलापन आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो।

‘संसद अहिले खुला छैन। जनतालाई प्रधानमन्त्रीले जनताको ठूलो कुरा नसुनेसम्म खुला रहँदैन,’ उनले भने।

सत्तामा रहेकाहरूले जनताको प्रश्न सुन्नुपर्ने र जनतासँग संवाद गर्नुपर्ने भन्दै थापाले लोकतन्त्रमा जनताको आवाजलाई बन्द गर्न नहुने बताए।

संसद जनताको आवाज र प्रश्नको प्रतिनिधित्व गर्ने थलो भएकाले त्यसलाई थप खुला र उत्तरदायी बनाउनुपर्ने उनको भनाइ थियो।

थापाले पहाडदेखि तराईसम्म र भौतिक ठाउँदेखि विद्युतीय माध्यमसम्म खुला संवादका थलो आवश्यक रहेको बताए। नागरिकले आफ्ना कुरा राख्न र नेतृत्वलाई प्रश्न गर्न पाउने वातावरण देशभर बनाउनुपर्ने उनको धारणा थियो।

पार्टीभित्र पनि यही संस्कार विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिँदै थापाले नेतामाथि प्रश्न उठाउँदा पार्टी सदस्यता नै गुम्ने अवस्था अन्त्य गर्नुपर्ने बताए।

पार्टीभित्र पनि खुलामञ्च चाहिएको छ। नेतालाई प्रश्न गर्दा सदस्यता नकाटियोस्,’ उनले भने।

उनले फरक मत राख्ने, नेतृत्वलाई प्रश्न गर्ने र आलोचना गर्ने अधिकारलाई पार्टीभित्रै संस्थागत गर्नुपर्ने बताए। लोकतन्त्र बाहिर मात्रै खोजेर नहुने भन्दै थापाले राजनीतिक दलको आन्तरिक संरचना र कार्यशैली पनि लोकतान्त्रिक हुनुपर्ने धारणा राखे।

‘संसद बन्द छ, पार्टी बन्द छ, त्यसैले देशलाई खुलामञ्च चाहिएको छ,’ थापाले भने।

१० वर्षपछि खुलामञ्चमा कांग्रेसको महाधिवेशन आयोजना हुनु पनि खुला संवाद र जनताबीचको सम्बन्धलाई पुनः स्थापित गर्ने प्रतीक भएको उनको भनाइ थियो।

खुलामञ्चलाई राजनीतिक सभा गर्ने ठाउँका रूपमा मात्रै नभई प्रश्न, संवाद, असहमति र विचार आदानप्रदानको खुला थलोका रूपमा विकास गर्नुपर्ने उनले बताए।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेले नेपाली काँग्रेसको संस्थापन इतर पक्षमाथि लक्षित गर्दै पार्टीभित्र निरन्तर विरोध र असन्तुष्टि जनाउने नेताहरूलाई फकाएर राख्नुभन्दा अलग हुनु नै उपयुक्त हुने टिप्पणी गरेका छन् ।

काठमाडौंको खुलामञ्चमा आयोजित नेपाली काँग्रेसको १५ औं महाधिवेशनलाई सम्बोधन गर्दै लामिछानेले काँग्रेसभित्रको आन्तरिक किचलो र नेतृत्वप्रति गरिने आलोचनाप्रति व्यङ्ग्य गरेका हुन् ।

उनले पार्टीभित्र सधैँ ‘कचकच र गनगन’ गर्ने प्रवृत्तिले समग्र संगठनको ऊर्जा नष्ट गरिरहेको जिकिर गरे । लामिछानेले आफूले थापालाई राजनीतिक जीवनमा ‘दोस्रो गुन’ लगाएको दाबी गर्दै त्यसलाई मान्ने वा नमान्ने जिम्मा स्वयं थापाकै भएको बताए ।

उनले भने, ‘कहिलेकाहीँ पार्टीभित्र बसेर निरन्तर कचकच, गनगन र असन्तुष्टि व्यक्त गरिरहने साथीहरूलाई बारम्बार फकाउँदै आफ्नो सम्पूर्ण ऊर्जा खर्च गर्नुभन्दा, आवश्यक परे छोडिदिनु नै उचित हुन्छ । यति भनिदिएर मैले गगनजीलाई दोस्रो गुण पनि दिएको छु। मान्ने–नमान्ने जिम्मा उहाँकै हो ।’

काँग्रेसको संस्थापन इतर समूहमाथि भइरहेको दबाब र त्यसलाई व्यवस्थापन गर्ने क्रममा नेतृत्वले खर्चनुपर्ने समयप्रति उनले कटाक्ष गरेका हुन् ।

नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाले पार्टीमा नयाँ इतिहास निर्माण गरेको बताएका छन् । 

आइतबार काठमाडौंमा सुरु भएको नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनको उद्घाटन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै प्रचण्डले निरन्तरतामा क्रमभङ्ग गर्दै कांग्रेसलाई नयाँ इतिहासतर्फ डो¥याउने काम गरेको भन्दै थापालाई बधाई दिए।

उनले भने, ‘मैले सँधै भन्ने गर्थें निरन्तरतामा क्रमभङ्ग गर्न सक्नुपर्छ । तपाईंले निरन्तरतामा क्रमभङ्ग गरेर कांग्रेसलाई नयाँ इतिहासतिर डो¥याउनुभयो । त्यसका लागि विशेष बधाई भन्न चाहन्छु ।’

प्रचण्डले देश अहिले असाधारण, जटिल र चुनौतीपूर्ण परिस्थितिबाट गुज्रिरहेको बताए । प्राकृतिक विपद्का कारण हजारौँको ज्यान गएको, ठूलो मात्रामा सम्पत्ति नष्ट भएको र हजारौँ मानिस बेपत्ता रहेको उल्लेख गर्दै उनले यस्तो अवस्थामा कांग्रेसको महाधिवेशन हुन लागेको बताए । 

उनले गगन थापालाई आफू दोस्रोपटक प्रधानमन्त्री हुँदा स्वास्थ्य मन्त्रीका रूपमा काम गर्दादेखि नै देशको नेतृत्व गर्नसक्ने व्यक्तिका रूपमा हेरेको स्मरण गरे । थापाले अहिले देशको नेतृत्व गर्ने आँट गरेको भन्दै आफूहरू उनको साथमा रहेको बताए।

‘तपाईंले अन्ततः एकदिन यो देशको नेतृत्व गर्ने अवस्था आउनसक्छ भन्नेको थिएँ, आज आएको देख्छु । निकै ठूलो जिम्मेवारी छ । तपाईं अगाडि बढ्नुस् । हामी तपाईंलाई सम्पूर्ण रूपले साथ दिन तयार छौँ,’ प्रचण्डले भने।

प्रचण्डले कांग्रेसभित्र नयाँ पुस्ता र पुरानो पुस्ताबीच विभाजनको भावना विकास गर्न नहुने बताए । समाज वृद्ध, प्रौढ र युवाहरू मिलेर अघि बढ्ने भएकाले सबै पुस्तालाई समेटेर अघि बढ्नुपर्ने उनको भनाइ थियो । 

उनले देशमा लोकतन्त्र र संविधानसमेत अप्ठ्यारो अवस्थामा रहेको दाबी गर्दै संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र र संविधानलाई थप सुदृढ गर्न सबै राजनीतिक दल मिलेर अघि बढ्नुपर्ने बताए।

‘यस्तो बेलामा संविधानलाई अझ सुदृढ गर्ने, संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रलाई अझ सुदृढ गर्ने काममा सबै राजनीतिक दलहरू मिलेर अगाडि बढ्न जरुरी छ,’ उनले भने।

शान्ति सम्झौताका बाँकी काम पूरा गर्नुपर्ने उल्लेख गर्दै प्रचण्डले त्यसको जिम्मेवारी कांग्रेस सभापति गगन थापाले लिनुपर्ने बताए। समावेशी लोकतन्त्रका उपलब्धिलाई थप सुदृढ गर्दै शान्ति प्रक्रियालाई पूर्णता दिनुपर्ने उनको भनाइ थियो।

प्रचण्डले आगामी दिनमा कांग्रेस, वामपन्थी तथा अन्य राजनीतिक शक्तिहरूबीच समझदारी आवश्यक रहेको बताए। समृद्ध, शान्तिपूर्ण र लोकतान्त्रिक नेपाल निर्माणका लागि सबै मिलेर अघि बढ्नुपर्ने उनको धारणा थियो।

उनले आफ्नो राजनीतिक यात्रामा पटक–पटक ‘क्रमभङ्ग’ गरेको स्मरण गर्दै अब नयाँ पुस्ताको पालो आएको बताए।

प्रचण्डले कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनले नयाँ नेपाल निर्माणमा कोसेढुंगा बन्न सक्ने विश्वास व्यक्त गर्दै महाधिवेशनको सफलताको शुभकामना दिए।

राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा)का अध्यक्ष राजेन्द्र लिङ्देनले देशलाई निकास दिन सबै राजनीतिक शक्तिबीच राष्ट्रिय सहमति आवश्यक रहेको बताएका छन् । 

आइतबार नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनको उद्घाटन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै लिङ्देनले पाँच वर्षअघि कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशनमा आफूले उठाएका विषय अहिले पनि सान्दर्भिक रहेको बताए । 

उनले अहिले देशको राजनीतिक अवस्था झन् जटिल बन्दै गएको र जनतामा नेताप्रति तथा राजनीतिप्रति रहेको वितृष्णा र घृणामा सुधार आउन नसकेको बताए । 

‘आम जनतामा नेताप्रति र राजनीतिप्रति जुन प्रकारको वितृष्णा र घृणा थियो, त्यसमा सुधार भएको छैन । यस बीचमा केही परिवर्तन त भयो, मान्छेमा परिवर्तन भयो तर अहिले पनि देशको स्थिति जहाँको त्यहीँ छ मात्र होइन, झन् जटिल बनेको छ । देश एक प्रकारले अँध्यारो सुरुङतर्फ प्रवेश गरेको छ । राजनीतिक तरलता झन् बढेर गएको छ,’ उनले भने । 

लिङ्देनले समस्या व्यक्तिमा मात्रै नभई शासन व्यवस्था र संविधानमा समेत रहेको दाबी गरे । ‘मान्छे फेरेर मात्रै समस्याको समाधान हुँदैन रहेछ भन्ने कुरा त अहिले ६ महिनामा देखिन थालेको छ । समस्या तपाईंहरूले उत्कृष्ट भनेर ल्याउनुभएको व्यवस्थामा पनि छ । संविधानमा छ,’ उनले भने । 

संविधानलाई संशोधन गर्नै नहुने दस्तावेजका रूपमा लिन नहुने उनको भनाइ थियो । ‘संविधान गीता होइन, बाइबल होइन, कुरान होइन, त्यो छुन नहुने, चलाउन नहुने होइन । हिजो तपाईंले यो संविधान बनाउँदाखेरि राम्रै सोचेर बनाउनुभयो होला, तर आज त्यसमा त्रुटिनै त्रुटिका चाङहरू देखिएका छन्। त्यसकारण नमिलेका चीजहरू मिलाएर जानुपर्छ,’ उनले भने । 

लिङ्देनले निषेधको राजनीतिले देशलाई थप समस्यामा पुर्‍याएको बताए। राजादेखि राजनीतिक दल, दलदेखि दल र दलभित्रका गुटसम्म निषेधको राजनीति चल्दै आएको भन्दै उनले अब त्यसबाट बाहिर निस्कनुपर्ने बताए ।

उनले राजादेखि राजनीतिक दल र नवयुवा पुस्तासम्मलाई एक ठाउँमा राखेर देशलाई निकास दिनुपर्ने धारणा राखे । २००७ सालको प्रजातन्त्र, २०४६ सालको बहुदलीय प्रतिस्पर्धा, २०६२/६३ को समावेशी समानुपातिकता र जेन–जी पुस्ताको चाहनालाई संरक्षण गर्दै नयाँ समझदारीका साथ अघि बढ्नुपर्ने उनको भनाइ थियो । 

लिङ्देनले कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन सफलताको शुभकामना दिँदै सभापति गगन थापा, विश्वप्रकाश शर्मा लगायत कांग्रेस नेताहरूलाई बधाई दिए ।

 पूर्वप्रधानमन्त्री डा.बाबुराम भट्टराईले नेपालमा राजनीतिक दलहरू पुरानै ढाँचामा सीमित भएर बस्न नसक्ने बताएका छन्।

आइतबार नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनको उद्घाटन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै भट्टराईले २१औँ शताब्दीमा विश्वमा तीव्र विकास भइरहेको भन्दै त्यसअनुसार नेपालको राजनीतिक परिवेशलाई बुझ्न आवश्यक रहेको बताए।

उनले भने, ‘अहिले २१औँ शताब्दीमा आइपुग्दा विश्वमा जुनखालको चमत्कारी विकास भएको छ, राजनीतिक दलहरूलाई पहिलेकै ढाँचामा रहने छुट दिँदैन। त्यसैले नेपालमा जुनखालको राजनीतिक उथलपुथल भइरहेको छ, त्यसको अन्तर्राष्ट्रिय र राष्ट्रिय परिवेश बुझ्न जरुरी छ ।’

संविधान जारी भएको १२ वर्ष भइसक्दा पनि सरकार बनाउने र गिराउने खेलमै केन्द्रित भएको भन्दै उनले आर्थिक समृद्धिको दिशामा अघि बढ्न नसक्दा जनतामा असन्तुष्टि बढेको बताए ।

‘संविधान जारी भएको १२ वर्ष भइसक्यो। त्यसपछि सरकार बनाउने र गिराउने खेलमा मात्रै लाग्यौँ। आर्थिक समृद्धिको दिशामा जान सकेनौँ। जनतामा असन्तुष्टि आयो। गत वर्ष जुन विद्रोह आयो, कतिपयले विदेशीले गरायो भन्छन्। तर अरूलाई दोष दिने होइन, मुख्यतः हाम्रै कारणले गर्दा हो। हाम्रा छोराछोरीलाई किन सपना देखाउन सकेनौँ ?’ उनले भने।

भट्टराईले ठूलो बलिदानबाट निर्माण भएको संविधानमा विभिन्न बहानामा छेडखानी गर्न नहुने बताए। आवश्यक विषय भए संविधानमा थप गर्न सकिने उनको भनाइ थियो।

 राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टीका संस्थापक तथा संरक्षक रेशमलाल चौधरीले नेपालको संविधानमा सबैका अधिकार सुनिश्चित गरिए पनि ती अधिकार व्यवहारमा कार्यान्वयन हुन नसकेको बताएका छन् । 

आइतबार नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनको उद्घाटन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै चौधरीले संविधान निर्माणमा नेपाली कांग्रेसको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको स्मरण गर्दै संविधानमा लेखिएका अधिकार सबै समुदायले व्यवहारमै पाउनुपर्ने बताए । 

उनले भने, ‘देशको संविधान बनाउनमा सबैभन्दा ठूलो भूमिका निर्वाह नेपाली कांग्रेसले गरेको थियो । कांग्रेसको सरकारले कमैया मुक्ति गरेको थियो ।’

उनले संविधानमा सबैका अधिकार लेखिए पनि अधिकार प्राप्तिको अवस्था अझै सुनिश्चित हुन नसकेको भन्दै कांग्रेस सभापति गगन थापालाई प्रश्न गरे । 

उनले भने, ‘नेपालको संविधान बनाउने कांग्रेस पार्टीसँगै सम्पूर्ण नेताहरू यस मञ्चमा हुनुहुन्छ । संविधानमा अधिकार त लेखिए तर दिएनन् गगनजी । हामीले अधिकार कहिले पाउने ? नेपालको संविधानमा ६.७ प्रतिशत लेखिएको थारु सत्तााको कुर्सीमा कहिले पुग्ने ? हाम्रा थारु सेनापति कहिले हुने ? थारु प्रधानन्यायाधीश कहिले हुने ?’

चौधरीले आफू गगन थापालाई विश्वास गर्ने व्यक्ति भएको बताउँदै नेतृत्वले पुरानो पुस्ताको सोचबाट माथि उठ्नुपर्ने बताए ।

‘गगनजी, तपाईं आज संयोगले अगाडि हुनुहुन्छ, म त तपाईंलाई विश्वास गर्ने मान्छे हुँ। दुःख माने मान्नुस्, नमाने नमान्नुस् । हिजो सबै कपाल फुलेर आफूलाई युवा हुँ भन्नेले देश बिगारे, कहिलेकाहीँ जुँगा भएका, पूरै काला कपाल भएकाले पनि देश बनाउने छनक देखाएका छैनन्,’ उनले भने । 

चौधरीले नेपाली कांग्रेस ऐतिहासिक पार्टी भएको उल्लेख गर्दै राणा शासनको अन्त्यदेखि पञ्चायती व्यवस्था र १० वर्षे जनयुद्धसम्म कांग्रेसले महत्वपूर्ण राजनीतिक संघर्ष गरेको बताए ।

उनले भने, ‘नेपाली कांग्रेस एउटा ऐतिहासिक पार्टी हो, जसले राणाशासनको अन्त्य गर्‍यो, पञ्चायती व्यवस्थालाई समाप्त पार्‍यो र १० वर्ष जनयुद्धलाई खेप्यो। नेपाली कांग्रेस त्यतिमा मात्र सीमित छैन।’

१९ दिने जनआन्दोलनमा कांग्रेस सभापति थापाले गणतन्त्रका लागि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको स्मरण गर्दै चौधरीले आफूहरू पनि उक्त आन्दोलनमा सहभागी भएको बताए ।

उनले भने, ‘१९ दिने जनआन्दोलनमा टाउकोमा कफन बाँधेर गणतन्त्रको नारा लगाउने एउटा युवा आजका सभापति गगन थापा हुनुहुन्थ्यो। तर गगन जी, त्यो आन्दोलनमा हामी पनि समाहित भएका थियौँ। हामीले पनि लाठी खायौँ, पानीका फोहोरा खायौँ।’

उनले जनआन्दोलनका क्रममा गणतन्त्रसँगै आफ्नो पहिचान र धर्मसमेत साटिएको भन्दै असन्तुष्टि व्यक्त गरे । 

‘तर एउटा अनौठो संयोग त्यहाँ छुट्न गयो। त्यो १९ दिने जनआन्दोलनमा गणतन्त्रसँगै मेरो धर्म किन साटियो गगन जी ? हामी चाहन्छौँ, हाम्रो पहिचानसँग कुनै कुराको साटफेर गर्न पाइँदैन,’ उनले भने । 

चौधरीले आफ्नो समुदायको सांस्कृतिक पहिचान र परम्परासँग कुनै सम्झौता नगर्ने स्पष्ट पारे ।

उनले भने, ‘हाम्रो दसैँको जमरासँग र हाम्रो बहिनीले लगाउने सप्तरंगी टीका र मालासँग हामी कुनै चिजको साटफेर गर्नेवाला छैनौँ।’

श्रम संस्कृति पार्टीका महासचिव आर्यन राईले राजनीतिक दलहरूबीच सत्ता कति वर्ष चलाउने भन्ने प्रतिस्पर्धाभन्दा देशका लागि कसले राम्रो काम गर्ने भन्ने प्रतिस्पर्धा हुनुपर्ने बताएका छन्।

आइतबार नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनको उद्घाटन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै राईले अब राजनीतिक दलहरू राष्ट्र निर्माणका लागि एकजुट भएर अघि बढ्नुपर्ने बताए।

उनले भने, ‘यो महाधिवेशनबाट एउटा अनुरोध गर्न चाहन्छु, अब हामीले कुन पार्टीले कति समय सत्ता चलाउने, कति वर्ष चलाउने भनेर प्रतिस्पर्धा गर्नुभन्दा पनि देशका लागि राम्रो काम गर्ने कुरामा प्रतिस्पर्धा हुनुपर्छ।’

राईले नेपाली कांग्रेस हल्लाद्वारा स्थापित भएको पार्टी नभएको बताए । लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापनाका लागि धेरै योद्धाहरूले आफ्नो निजी स्वार्थ र सपना त्यागेर निर्माण गरेको पार्टीका रूपमा कांग्रेसलाई आफूहरूले बुझेको उनको भनाइ थियो।

‘नेपाली कांग्रेस हल्लाद्वारा स्थापित भएको पार्टी होइन, लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापनाका लागि धेरै योद्धाहरूले आफ्नो निजी स्वार्थ र सपना त्यागेर निर्माण गरेको पार्टी हो,’उनले भने ।

उनले आगामी दिनमा राष्ट्र निर्माणका लागि सबै राजनीतिक दल एकजुट हुनुपर्ने बताए।

नेपाली कांग्रेसले निजी क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रको ‘मुख्य इन्जिन’का रूपमा अघि बढाउँदै विप्रेषणलाई उत्पादनशील क्षेत्रमा लगानी गर्ने नीति अघि सारेको छ । कांग्रेस सभापति गगन थापाले १५औँ महाधिवेशनमा प्रस्तुत गर्न तयार पारेको राजनीतिक प्रतिवेदनमा उत्पादन, निजी लगानी, रोजगारी र उद्यम विस्तारलाई आर्थिक नीतिको केन्द्रमा राख्ने प्रस्ताव गरिएको हो ।

प्रतिवेदनले निजी क्षेत्रलाई केवल कर असुलीको स्रोतका रूपमा हेर्ने दृष्टिकोण परिवर्तन गर्नुपर्ने उल्लेख गरेको छ । निजी क्षेत्रलाई सम्पत्ति निर्माण, उत्पादन, नवप्रवर्तन र रोजगारी सिर्जनाको मुख्य इन्जिनका रूपमा स्वीकार गर्दै सरकार र निजी क्षेत्रबीचको सम्बन्धलाई नियमन तथा कर असुलीबाट सहकार्य र साझेदारीतर्फ लैजान प्रस्ताव गरिएको छ ।

निजी लगानीको सुरक्षा र नीतिगत स्थिरता सुनिश्चित गर्दै व्यवसाय गर्न सहज वातावरण निर्माण गर्नुपर्ने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । उत्पादन, उद्यम र रोजगारी विस्तारलाई आर्थिक नीतिको केन्द्रमा राख्ने कांग्रेसको प्रस्ताव छ ।

कांग्रेसले वैदेशिक रोजगारीबाट प्राप्त विप्रेषणलाई उपभोगमा मात्र सीमित नराखी उत्पादनशील क्षेत्रमा परिचालन गर्ने नीति अघि सारेको छ । प्रतिवेदनमा विप्रेषणलाई कृषि, उद्योग, पर्यटन र प्रविधिमा लगानी गर्ने वातावरण निर्माण गर्ने प्रस्ताव गरिएको छ ।

युवालाई स्वदेशमै भविष्य निर्माण गर्न सक्ने आर्थिक अवसर सिर्जना गर्ने र वैदेशिक रोजगारीलाई सुरक्षित, व्यवस्थित तथा अधिकारमुखी बनाउने नीति पनि अघि सारिएको छ ।

आयात–विप्रेषण निर्भर अर्थतन्त्रबाट उत्पादनतर्फ

कांग्रेसले आयात र विप्रेषणमा निर्भर अर्थतन्त्रलाई उत्पादनमुखी अर्थतन्त्रमा रूपान्तरण गर्ने प्रस्ताव गरेको छ । कृषि, जलस्रोत, ऊर्जा, पर्यटन, उद्योग र डिजिटल प्रविधिलाई आर्थिक वृद्धिका प्रमुख आधार बनाउने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।

कृषिलाई आधुनिक प्रविधि, बजार र उद्यमसँग जोड्ने तथा उत्पादन र रोजगारी सिर्जना गर्ने निजी क्षेत्रलाई नीतिगत संरक्षण र सहजीकरण गर्ने प्रस्ताव गरिएको छ । जलस्रोत तथा स्वच्छ ऊर्जालाई औद्योगीकरण र हरित ऊर्जा निर्यातको आधार बनाउने कांग्रेसको प्रस्ताव छ । यससँगै देशभित्र उत्पादन र सम्मानजनक रोजगारी विस्तारलाई राष्ट्रिय प्राथमिकता बनाउने नीति अघि सारिएको छ ।

अवसरमै समानता दिने ‘पूर्ववितरणात्मक न्याय’

कांग्रेसले आर्थिक असमानता बढिसकेपछि मात्र कर तथा अनुदानमार्फत समाधान खोज्नेभन्दा सुरुदेखि नै अवसर समान बनाउने ‘पूर्ववितरणात्मक न्याय’को अवधारणा अघि सारेको छ ।

शिक्षा, स्वास्थ्य, सीप, वित्त र रोजगारीमा समान पहुँच सुनिश्चित गर्दै नागरिकको प्रारम्भिक अवस्था नै न्यायपूर्ण बनाउने आर्थिक नीति प्रस्ताव गरिएको छ ।

आर्थिक विकासमा सरकार एक्लै होइन

प्रतिवेदनमा विकासको जिम्मेवारी सरकारमा मात्र सीमित नराखी नागरिक, समुदाय, निजी क्षेत्र, सहकारी, विश्वविद्यालय र विज्ञबीच सहकार्य गर्ने प्रस्ताव छ ।

आर्थिक वृद्धिदरलाई मात्र समुन्नतिको मापदण्ड नमान्दै शिक्षा, स्वास्थ्य, पोषण, सीप, क्षमता र नागरिकको वास्तविक स्वतन्त्रतालाई विकासको आधार बनाउने कांग्रेसको प्रस्ताव छ ।

यसका लागि राज्यका महत्वपूर्ण निर्णयमा परिणाम र जिम्मेवारी स्पष्ट गर्ने तथा सरकारी कामको अनुगमन र नागरिक निगरानी बढाउने प्रस्तावसमेत गरिएको छ ।

जलवायु जोखिमलाई आर्थिक मुद्दा बनाउने

कांग्रेसले जलवायु परिवर्तनलाई वातावरणीय विषयमा मात्र सीमित नराखी आर्थिक तथा राष्ट्रिय सुरक्षाको विषयका रूपमा लिनुपर्ने प्रस्ताव गरेको छ ।

विपद् जोखिमलाई विकास योजना, पूर्वाधार र बस्ती विकाससँग जोड्दै प्राकृतिक स्रोतको दिगो उपयोग गर्ने तथा हरित ऊर्जा, जलस्रोत र वातावरण संरक्षणलाई आर्थिक अवसरसँग जोड्ने प्रस्ताव प्रतिवेदनमा छ ।

‘समुन्नति’को समयसीमा तोक्ने

आर्थिक तथा सामाजिक नीतिलाई कार्यान्वयनमा लैजान कांग्रेसले समयसीमासहितको कार्ययोजना प्रस्ताव गरेको छ । पहिलो १०० दिनमै ‘समुन्नति नीति–पत्र’ सार्वजनिक गर्ने तथा शिक्षा, पोषण, रोजगारी, सुशासन र हरित विकासका प्रदेशस्तरीय कार्यदल गठन गर्ने प्रस्ताव छ ।

प्रत्येक तीन महिनामा आन्तरिक समीक्षा गर्ने र प्रत्येक वर्ष सार्वजनिक ‘समुन्नति प्रतिवेदन’ प्रकाशित गर्ने प्रस्ताव पनि प्रतिवेदनमा छ । चार वर्षको नेतृत्व अवधिको मूल्यांकन नीति तथा प्रतिबद्धताको कार्यान्वयनका आधारमा गर्ने प्रस्ताव गरिएको छ ।

कांग्रेसको प्रस्तावित आर्थिक नीतिको केन्द्रमा निजी लगानी, उत्पादन, रोजगारी, विप्रेषणको उत्पादनशील उपयोग, जलस्रोत तथा स्वच्छ ऊर्जा र अवसरमा समान पहुँच रहेका छन् । प्रतिवेदनले अर्थतन्त्रलाई आयात तथा विप्रेषणमा निर्भर अवस्थाबाट उत्पादन र उद्यममुखी दिशामा लैजाने कार्यदिशा अघि सारेको छ ।