मनाङको नार्पाभूमि गाउँपालिका–५ स्थित हिमलुङ हिमालमा हिमपहिरो जाँदा १० जना बेपत्ता भएका छन्।
मनाङका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी कृष्णप्रसाद पौडेलका अनुसार आइतबार बिहान हिमलुङ हिमालमा हिमपहिरो गएको हो। हिमपहिरोमा परी १० जना बेपत्ता भएको सूचना आएको उनले बताए।
‘हिमपहिरोमा परेर १० जना बेपत्ता भएको सूचना आएको छ,’ पौडेलले भने, ‘हराएका भनिएकाहरू सबै नेपाली भन्ने विवरण आएको छ। यकिन भइसकेको छैन।’
बेपत्ताको खोजी तथा उद्धारका लागि हेलिकप्टर परिचालन गरिएको छ। पहिलोपटक हेलिकप्टरबाट उद्धारकर्तालाई हिमपहिरो गएको भनिएको स्थानमा छाडिएको र थप उद्धारकर्तासहित अर्को हेलिकप्टर पनि घटनास्थलतर्फ जान लागेको पौडेलले जानकारी दिए।
जिल्ला प्रशासन कार्यालय मनाङका अनुसार बेपत्ता भएकाहरू अल्पाइन ट्रेक एण्ड ट्राभल्समार्फत हिमलुङ हिमाल आरोहणका लागि गएका थिए। घटनाबारे थप विवरण आउन बाँकी छ।
लगातारको वर्षापछि सप्तकोशी नदीमा पानीको सतह बढ्दा सप्तरीका विभिन्न बस्तीमा बाढी पसेको छ ।
बाढीका कारण हनुमाननगर कङ्कालिनी नगरपालिका र तिलाठी कोइलाडी गाउँपालिकाका करिब ५०० घर डुबानमा परेका छन् भने दुई हजारभन्दा बढी मानिस प्रभावित भएका छन्।
हनुमाननगर कङ्कालिनी नगरपालिका–५, ७, १२ र १३ का बस्तीमा बाढी पस्दा मात्रै ४८३ घर डुबानमा परेका छन्। यस्तै, तिलाठी कोइलाडी गाउँपालिका–४ र ५ मा १७ घर डुबानमा परेको स्थानीय प्रशासनले जनाएको छ।
शुक्रबार रातिदेखि सप्तकोशी नदीमा पानीको बहाव बढेपछि बस्तीमा बाढी पसेको हनुमाननगर कङ्कालिनी नगरपालिकाका प्रमुख वीरेन्द्र माझीले जानकारी दिए।
बाढी प्रभावितका लागि तत्काल राहतस्वरूप बिहान र बेलुका दुई छाक खानाको व्यवस्था गरिएको उनले बताए।
पानीको सतह केही घटेपछि प्रभावित परिवारको पहिचान गरी थप राहत सामग्री वितरण गरिने नगरपालिकाको तयारी छ।
लगातारको वर्षा र नदीको जलस्तरमा भइरहेको उतारचढावका कारण सप्तरीका नदी तथा तटीय क्षेत्रमा जोखिम कायमै रहेकाले स्थानीयलाई सतर्क रहन आग्रह गरिएको छ।
पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर जबरालाई प्रहरीले परिवारको जिम्मा लगाएको छ।
शनिबार मध्यराति महाराजगञ्जस्थित निवासबाट पक्राउ परेका जबरालाई केहीबेरअघि परिवारको जिम्मा लगाइएको अपराध अनुसन्धान कार्यालयका एसपी रामेश्वर कार्कीले जानकारी दिए।
यसअघि अपराध अनुसन्धान कार्यालयका एसएसपी सन्तोष खड्काले जबरालाई ‘सुरक्षित ठाउँ’मा पठाइएको बताएका थिए। तर उक्त सुरक्षित ठाउँ कहाँ हो भन्नेबारे उनले खुलाएका थिएनन्।
गएराति अपराध अनुसन्धान कार्यालय टेकुको टोली जबराको निवास पुगेपछि उनलाई पक्राउ गरेर कार्यालय लगिएको थियो। पक्राउ पर्नुअघि जबराले आफ्ना भाइ प्रभुशमशेरलाई फोन गरी प्रहरी आएको जानकारी गराएका थिए।
प्रभुशमशेरले आइतबार बिहान आफूलाई प्रहरीले ‘जेनजीहरूबाट सुरक्षा थ्रेट’ रहेको भन्दै जबरालाई पक्राउ गरेर लगेको बताएका थिए। एसएसपी खड्काले पनि जबरालाई सुरक्षा थ्रेट रहेकाले रातारात कार्यालयमा ल्याएर राख्नुपरेको बताएका छन्।
यसैबीच, जबरालाई भेट्न अपराध अनुसन्धान कार्यालय पुगेको राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगको टोलीलाई प्रहरीले भेट्न दिएको थिएन। कार्यालयको गेटमा करिब ४५ मिनेट कुर्दासमेत भेट्न नदिएपछि आयोगको टोली फर्किएको थियो।
सरकारले जबरालाई पक्राउ गर्नुपर्नाको स्पष्ट कारण भने सार्वजनिक गरेको छैन। घटनाप्रति कानुनका जानकारहरूले समेत प्रहरीको पक्राउ गर्ने शैली र प्रक्रियामाथि प्रश्न उठाएका छन्।
पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्र शमशेर जबरालाई भेट्न नदिएपछि राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगको टोली प्रहरी कार्यालयबाटै फर्किएको छ ।
जबरालाई भेट्न कार्यालय पुगेको आयोगको टोलीले करिब ४५ मिनेटसम्म गेटमा कुर्दा पनि प्रहरीले भेट्न अनुमति नदिएपछि फर्किएको हो ।
गएराति अपराध अनुसन्धान कार्यालयको टोलीले जबरालाई महाराजगञ्जस्थित निवासबाट पक्राउ गरेको थियो । पक्राउपछि उनलाई अपराध अनुसन्धान कार्यालयमा राखिएको छ । जबरा वरिष्ठ प्रहरी उपरीक्षक (एसएसपी) सन्तोष खड्काको कार्यकक्षमा रहेको बताइएको छ ।
प्रहरीले सुरक्षा खतरा रहेको भन्दै जबरालाई रातारात कार्यालयमा ल्याएर राख्नुपरेको जिकिर गरेको छ । तर, उनलाई पक्राउ गर्ने र प्रहरी कार्यालयमा राख्ने प्रहरीको शैलीमाथि कानुनका जानकारहरूले प्रश्न उठाएका छन् ।
मानव अधिकार आयोगको टोलीलाई समेत भेट्न नदिइएपछि जबराको पक्राउ र प्रहरी नियन्त्रणमा राखिएको विषय थप चासोको विषय बनेको छ ।
कालीगण्डकी नदीमा आएको बाढीले पर्वतको जलजला गाउँपालिका–८, फर्सेमा ६६ घर पूर्ण रूपमा बगाएको छ ।
बाढीका कारण अन्य २३ घरसमेत उच्च जोखिममा परेका छन् । ती घरमा बस्न नसकिने अवस्था रहेको जनाइएको छ ।
उच्च जोखिममा रहेका घरका सरसामान सुरक्षाकर्मीको सहयोगमा सुरक्षित स्थानमा सार्ने काम भइरहेको छ ।
घटनास्थलमा सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल नं. २५ चण्डिका गण पर्वतसहित अन्य सुरक्षा निकायका टोली उद्धार तथा राहत कार्यमा खटिएको डीएसपी शैलेन्द्र थापाले जानकारी दिए ।
सुरक्षाकर्मीले जोखिममा रहेका बासिन्दाको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिँदै उद्धार कार्य जारी राखेका छन् ।
चार दिनदेखि जारी अविरल वर्षासँगै आएको बाढी र पहिरोका कारण देशका विभिन्न क्षेत्रमा विद्युत् उत्पादन तथा प्रसारण प्रणालीमा ठूलो क्षति पुगेको छ। ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयका अनुसार बाढी, पहिरो, लाइन फाल्ट र उपकरणमा परेको अत्यधिक भारका कारण पोखरा, बुटवल, हेटौँडा र काठमाडौंलगायत क्षेत्रमा विद्युत् आपूर्ति प्रभावित भएको छ।
वर्षा तथा बाढीको कारण पोखरा क्षेत्रमा सबैभन्दा बढी प्रभाव परेको छ । कुस्मा–न्यू बुटवल २२० केभी लाइनमा फाल्टका कारण करिब २०० मेगावाट उत्पादन प्रभावित भएको छ ।
रौघाङ लाइन १ र २ मा करिब १५५ मेगावाट उत्पादन प्रभावित भएको जनाइएको छ । त्यस्तै, कालीगण्डकी, अपर मादी, सुपर मादी, सिक्लेस–नामर्जुङ, सेती नदी–करुवासेट, अपर दोर्दी, मोदी लगायतका आयोजनाहरूमा बाढीका कारण उत्पादन-आपूर्ति अवरुद्ध भएको छ ।
पोखरा क्षेत्रका विभिन्न आयोजनाबाट मात्र करिब ४ सय मेगावाट भन्दा बढी क्षमताका आयोजना प्रभावित भएको मन्त्रालयको विवरणमा उल्लेख छ ।
न्यू बुटवल–कुस्मा २२० केभी लाइनको फाल्टपछि करिब ११० मेगावाट प्रभावित भएको छ ।
बुटवल क्षेत्रमा न्यू भरतपुर–न्यू बुटवल २२० केभी लाइनमा रुख ढलेर फाल्ट भएको थियो । त्यस्तै, चापर–पथलैया १३२ केभी लाइन जाँदा कावासोती सबस्टेसनमा १ घण्टा लोड सर्टिलमेन्ट गरिएको जनाइएको छ ।
हेटौँडा क्षेत्रमा माण्डुको ६६ केभीमा बाढीका कारण करिब ३२ मेगावाट, कावासोती–भारतपुर १३२ केभीमा भरतपुर सबस्टेसनमा सिभीटी जलेको छ ।
सिमरा सबस्टेसनमा करिब २० मेगावाट, अमलेखगञ्ज/परवानीपुर/वीरगञ्ज उद्योगमा करिब ८० मेगावाट र काम्नेको सबस्टेसन तथा सो क्षेत्रका उद्योगमा करिब २५ मेगावाट आपूर्ति प्रभावित भएको छ ।
कालीगण्डकी नदीको बहाव बढेर बस्तीमा पस्दा पर्वतको जलजला गाउँपालिका–८ फर्सेमा २५ घर बगेका छन् ।
नेपाल प्रहरीले दिएको जानकारीअनुसार आइतबार बिहान करिब ८ बजे नदीको बहाव बढेर बस्तीमा पसेको हो । उक्त बस्तीमा करिब ८० घर रहेका थिए । तीमध्ये २५ घर बगेका छन् भने बाँकी घरहरू पनि जोखिममा रहेका प्रहरीले जनाएको छ ।
बस्तीका सबै स्थानीयलाई सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गरिएको प्रहरीले जनाएको छ ।
घटनाको थप विवरण आउन बाँकी रहेको नेपाल प्रहरीले जनाएको छ ।
पाल्पा– जिल्लाको माथागढी गाउँपालिका–२ र रिब्दीकोट गाउँपालिका–६ मा पहिरोमा परी दुई जनाको मृत्यु भएको छ ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरी नायब उपरीक्षक भीमलाल भट्टराईका अनुसार माथागढी गाउँपालिका–२, रुप्से रजौलीका ७५ वर्षीय शेरबहादुर चिदी र रिब्दीकोट गाउँपालिका–६, ठिमुरे धुस्तुङकी ५९ वर्षीया कृष्णकुमारी सारुको मृत्यु भएको हो ।
दुवै जनाको शव निकालिएको छ । दुवै शव परीक्षणका लागि जिल्ला अस्पताल पाल्पामा राखिएको छ ।
यसैगरी, पहिरोमा परेर तीन जना बेपत्ता भएका छन् । माथागढी गाउँपालिका–३ कसेनी भैसीकट्टामा पहिरोले लिलबहादुर घर्तिमगरको घर पुरिएको छ ।
घर्तीको परिवारका दुई जना र छिमेकीकी एक छोरी हराइरहेका छन् । उनीहरुको खोजी जारी रहेको प्रहरी नायब उपरीक्षक भट्टराईले जानकारी दिए ।
बागलुङमा पहिरोमा पुरिएर एकै परिवारका चार जनाको मृत्यु भएको छ ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रमुख फणीन्द्र प्रसाईंका अनुसार मृत्यु हुनेमा निसी खोला गाउँपालिका–३ की ३९ वर्षकी श्यामकुमारी विक, उनका छोराहरु १२ वर्षका मनोज विक, ९ वर्षका मुकेश विक र ५ वर्षका निसन विकको मृत्यु भएको हो ।
निसी खोला गाउँपालिका–३ की श्यामकुमारी विक र उनका तीन जना छोरा मनोज, मुकेश र निसान विकको मृत्यु भएको हो । केहीबेर अघि उनीहरुको शव निकालिएको प्रहरीले जनाएको छ ।
मनाङको नासोँ गाउँपालिका–१ स्थित ताल गाउँमा मस्र्याङ्दी नदीको बहाव गाउँतर्फ पस्दा बस्ती डुबानमा परेको छ । विद्युत् र इन्टरनेट सेवा अवरुद्ध भएपछि ताल गाउँभन्दा माथिल्लो क्षेत्रसँग सम्पर्क हुन सकेको छैन ।
नासोँ गाउँपालिका अध्यक्ष धनबहादुर गुरुङका अनुसार मस्र्याङ्दी नदीको बहाव अस्वाभाविक रूपमा बढेपछि पुल आसपासको क्षेत्रमा पानीको निकास अवरुद्ध भएको थियो । त्यसपछि नदीको बहाव फर्किएर गाउँभित्र पसेको हो ।
उनका अनुसार प्रारम्भिक जानकारीअनुसार ताल गाउँका चारदेखि पाँच घरधुरी प्रभावित भएका छन् । थप क्षतिको विवरण भने अझै आउन सकेको छैन । विद्युत् र सञ्चार सेवा अवरुद्ध भएकाले ताल गाउँभन्दा माथिल्लो बस्तीको अवस्थाबारे जानकारी लिन कठिन भएको अध्यक्ष गुरुङले बताए । त्यहाँ रहेका स्थानीयसँग सम्पर्क हुन नसकेकाले थप क्षतिको यकिन विवरण आउन बाँकी रहेको उनले बताए ।
नासोँ गाउँपालिका मनाङको लमजुङसँग जोडिएको दक्षिणी प्रवेश क्षेत्र भएकाले अहिले उपलब्ध जानकारी ताल गाउँसम्म सीमित रहेको गाउँपालिकाले जनाएको छ । माथिल्लो क्षेत्रको अवस्था बुझ्न प्रयास भइरहेको छ ।
