मुस्लिम धर्मावलम्बीहरूको दोस्रो ठुलो महान् चाड बकर इद (इदुल जोहा) आज देशभरका मस्जिदहरूमा परम्परागत विधिअनुसार मनाइँदैछ ।
धार्मिक मान्यताअनुसार इदुल फित्र अर्थात् रमजान पर्वको ७०औँ दिनमा यो पर्व मनाउने गरिन्छ । बकर इदका दिन बिहानै मुस्लिम धर्मावलम्बीहरूले स्नान गरी नजिकैको मस्जिद वा इदगाहमा एकत्रित भएर सामूहिक नमाज पढ्ने गर्दछन् । नमाज पूरा गरेपछि उनीहरूले एकापसमा अङ्कमाल गर्दै शुभकामना आदानप्रदान गर्ने परम्परा छ ।
यस विशेष अवसरमा काठमाडौँको दरबारमार्गस्थित नेपाली जामे मस्जिद, काश्मिरी मस्जिदलगायत देशभरका विभिन्न मस्जिद र इदगाहहरूमा बिहानैदेखि भक्तजनहरूको ठुलो भीड लाग्ने गर्दछ ।
मुस्लिम आयोगका पूर्वअध्यक्ष निर्दोष अलीका अनुसार, हिजरी संवत्अनुसार १४३९ वर्षपहिले अल्लाहको आदेश पालना गर्दै इब्राहिमले आफ्ना प्रिय छोरा इस्माएल अलेह सलामलाई बलिदान (कुर्बानी) दिन तयार भएको ऐतिहासिक सम्झनामा यो पर्व मनाउन थालिएको हो ।
मुस्लिम धर्मगुरु (मौलाना) रहमत अलीले यो ऐतिहासिक पर्वको जग बसाल्ने इब्राहिमकै वंशमा सन् ५७१ मा मक्कामा मोहम्मद सलल्लाको जन्म भएको र उनले नै यसलाई निरन्तरता दिएको बताएका छन् । उनले यो पर्व र धर्मलाई पुस्तान्तरण गर्न अहम् भूमिका खेल्दै ‘हदिस’ नामक पवित्र धर्मग्रन्थको रचनासमेत गरेका थिए ।
मौलाना अलीले भने, ‘जुन ग्रन्थलाई अहिले पनि मुस्लिम धार्मिक विद्यालय अर्थात् मदरसाहरूमा अध्ययन अध्यापन गराइन्छ । मक्कामा जन्मनुभएका सलल्ला ५३ वर्षको उमेरपछि मदिनामा सर्नुभएको इतिहास छ र त्यही सम्झनामा अहिले पनि साउदी अरबमा पर्ने यी दुवै तीर्थस्थलमा ठुलो मेला लाग्ने गर्दछ ।’
बकर इदका अवसरमा मक्कामदिनाको दर्शन गर्नु अत्यन्तै शुभ मानिने भएकाले गृह मन्त्रालयले हजयात्रीहरूका लागि आउने–जाने विमान टिकटको व्यवस्था गरी हजयात्रा गराउने गर्दछ । मक्कामदिना जान नपाउने सर्वसाधारणले भने घरघरमै बकर इद मनाउने गर्दछन् । वास्तवमा यो पर्वको मुख्य उद्देश्य नै हजयात्रासँग जोडिएको छ । यस दिन अल्लाहलाई प्रसन्न पार्नका लागि मुस्लिम धर्ममा जायज मानिएका जनावरहरूको कुर्बानी (बलि) दिने प्रचलन छ ।
धार्मिक किम्वदन्तीअनुसार अल्लाहका दूत इब्राहिम अलि सलामलाई ९० वर्षको उमेरमा पत्नी हाजराबाट छोरा इस्माईल प्राप्त भएका थिए । तर पछि अल्लाहबाट उनै प्रिय छोरालाई कुर्बानी गर्नुपर्ने आदेश आयो । इब्राहिमले सो आदेश पालना गर्न लाग्दा अल्लाह उनीसँग प्रसन्न भए र इस्माईलको सट्टा स्वर्ग (जन्नत) मा पालिएको दुम्बा (भेडाजस्तो जनावर) को कुर्बानी भएको विश्वास गरिन्छ । यही घटनाको सम्झनामा मुस्लिम समुदायमा कुर्बानी गर्ने प्रथा चलिआएको हो ।
भनिन्छ, निःसन्तान रहेका इब्राहिमले सन्तान प्राप्तिका लागि अल्लाहसँग मन्नत मागेका थिए र सन्तान सुख पाएपछि कुर्बानी गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए । सोही प्रतिबद्धताको परीक्षा लिन अल्लाहले उनलाई सपनामा आफ्ना छोराको कुर्बानी गर्न आदेश दिएका थिए ।
इब्राहिमले सुरुमा धेरै जनावरहरूको कुर्बानी गर्दा पनि अल्लाह खुसी नभएपछि अन्तिममा आफ्ना सबैभन्दा प्यारा छोरालाई नै बलि चढाउन तयार भएका थिए । उनको यो कडा परीक्षा सफल भएपछि कुर्बानी गर्ने ठाउँमा मानिसको सट्टा जन्नतबाट आएको दुम्बाको बलि भएको धार्मिक कथन छ ।
परम्परागत नियमअनुसार कुर्बानी गरिएको मासुलाई तीन बराबर भागमा बाँडेर वितरण गर्नुपर्ने धार्मिक मान्यता छ । जसमध्ये एक भाग गरिब तथा विपन्न परिवारलाई, दोस्रो भाग आफ्ना इष्टमित्र तथा आफन्तलाई र तेस्रो भाग मात्र आफैँले उपभोग गर्नुपर्ने नियम छ । यसै विधिअनुसार आज पहिलो दिनको बकर इद मनाइँदै छ ।
नेपाली जामे मस्जिदका अनुसार मुस्लिम धर्मावलम्बीहरूले यो पर्व आगामी शनिबारसम्म अर्थात् तीन दिनसम्म मनाउनेछन् र यी तीनै दिन कुर्बानी गर्नुपर्ने धार्मिक विधान रहेको छ । बकर इदको यस पावन अवसरमा सरकारले आज देशभर सार्वजनिक बिदासमेत दिएको छ ।
