उडिरहेको जहाजमा अचानक चट्याङ परेपछि के हुन्छ ? धेरैका लागि यो केवल कल्पनाको विषय हुन सक्छ। तर नेपाल वायुसेवा निगमको एउटा उडानमा भने यही घटना वास्तविक रूपमा घटेको छ।
काठमाडौंबाट हङकङका लागि उडेको नेपाली ध्वजाबाहक जहाज आकाशमै शक्तिशाली चट्याङको शिकार भएपछि यात्रुहरूबीच त्रासपूर्ण अवस्था सिर्जना भएको थियो।
फेब्रुअरी २४ को दिउँसो त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट हङकङका लागि उडेको नेपाल वायुसेवा निगमको न्यारोबडी ए–३२० जहाज उडेको केहीबेरमै समस्यामा परेको थियो। जहाज काभ्रे आसपासको आकाशमा पुग्दा मौसम अचानक बिग्रिएको र सोही क्रममा शक्तिशाली चट्याङ जहाजमा परेको बताइएको छ।
चट्याङ लागेपछि जहाजको बाहिरी भागमा साना–साना प्वालहरू परेको प्रारम्भिक जानकारी प्राप्त भएको छ। सामान्यतया आधुनिक जहाजहरूलाई चट्याङबाट सुरक्षित रहने गरी डिजाइन गरिए पनि प्रत्यक्ष प्रहार हुँदा संरचनात्मक क्षति हुन सक्ने प्राविधिकहरू बताउँछन्। यही कारणले पनि उक्त घटनापछि जहाजभित्र रहेका यात्रुहरू अत्यन्त त्रसित बनेका थिए।
जहाजमा करिब १५० यात्रु सवार थिए। चट्याङ परेपछि केही समय जहाजभित्र रुवाबासी, हल्लाखल्ला र डरको वातावरण बनेको बताइएको छ। धेरै यात्रुले विमान हल्लिएको अनुभव गरेका थिए भने कतिपय यात्रु प्रार्थना गर्न थालेका थिए।
तर यस्तो कठिन अवस्थामा पनि जहाजका क्याप्टेन दिपुराज ज्वारचनले धैर्य गुमाएनन्। उनले यात्रुहरूलाई जहाजको अवस्था नियन्त्रणमा रहेको जानकारी दिँदै ढुक्क हुन आग्रह गरे। यात्रुको सुरक्षा सबैभन्दा ठूलो प्राथमिकता रहेको भन्दै उनले उडानलाई सुरक्षित रूपमा गन्तव्यतर्फ अघि बढाए।
अन्ततः उनले क्षतिग्रस्त अवस्थामै जहाजलाई सुरक्षित रूपमा हङकङ विमानस्थलमा अवतरण गराउन सफल भए। उडान सुरक्षाका दृष्टिले यो निकै जोखिमपूर्ण अवस्थाबीच गरिएको साहसिक निर्णय मानिएको छ।
हङकङ विमानस्थलमा अवतरणपछि जहाजको प्राविधिक परीक्षण गरिएको थियो। परीक्षणपछि सीमित उडानका लागि अनुमति दिइएको र त्यसपछि सोही जहाजबाट ८० जना यात्रु बोकेर काठमाडौंतर्फ फर्किएको बताइएको छ। क्याप्टेन ज्वारचनले नै उक्त जहाजलाई पुनः काठमाडौं ल्याएका थिए।
तर उड्डयन क्षेत्रका केही विज्ञहरूले भने चट्याङका कारण जहाजको संरचनामा क्षति पुगेको अवस्थामा पुनः उडान गराउनु सुरक्षाको दृष्टिले गम्भीर विषय हुन सक्ने बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार यस्ता घटनामा जहाजलाई विस्तृत प्राविधिक परीक्षण नगरी उडान गराउनु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ।
यस घटनापछि नेपाल वायुसेवा निगमभित्र पनि व्यापक चर्चा सुरु भएको छ। घटनाको वास्तविकता पत्ता लगाउन तथा सम्भावित लापरबाहीबारे अध्ययन गर्न डोलेश्वर कोइरालाको नेतृत्वमा १५ दिनको कार्यादेशसहित छानबिन समिति गठन गरिएको छ। समितिले उडानको सम्पूर्ण प्राविधिक विवरण, मौसम अवस्था, जहाजको क्षति र त्यसपछि गरिएको निर्णयबारे अध्ययन गर्ने बताइएको छ।
त्यसैगरी जहाजको विस्तृत प्राविधिक परीक्षणका लागि भारतबाट इन्जिनियरहरूको टोली काठमाडौं आइपुगेको छ। उनीहरूले जहाजको बाहिरी संरचना, विद्युतीय प्रणाली तथा सुरक्षासम्बन्धी उपकरणहरूको परीक्षण गरिरहेका छन्।
प्रारम्भिक जाँचपछि नेपालमै पूर्ण मर्मत सम्भव नभएको निष्कर्ष निकालिएको बताइएको छ। त्यसैले उक्त जहाजलाई मलेसिया पठाएर मर्मत गर्ने तयारी गरिएको छ।
नेपाल वायुसेवा निगमका अध्यक्ष अमृतमान श्रेष्ठका अनुसार मलेसियामा विशेष प्राविधिक टोलीले करिब ९ घण्टाभित्र जहाज मर्मत कार्य सम्पन्न गर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। मर्मतपछि जहाज पुनः नियमित उडानमा फर्किने अपेक्षा गरिएको छ।
उडिरहेको जहाजमा चट्याङ लाग्ने घटना विश्व उड्डयन क्षेत्रमा पूर्ण रूपमा असामान्य भने होइन। तर यसपटकको घटनामा जहाजको बाहिरी भागमै क्षति देखिएको र त्यसपछि गरिएको निर्णयका कारण यो विषय विशेष रूपमा चर्चामा आएको छ।
छानबिन समितिको प्रतिवेदन सार्वजनिक भएपछि मात्रै घटनाको वास्तविक अवस्था, सम्भावित कमजोरी तथा भविष्यमा अपनाउनुपर्ने सुरक्षा उपायहरूबारे स्पष्ट हुने अपेक्षा गरिएको छ।
